Ichimoku: đám mây phía trước được tính từ giá đã qua

Bài trước trong tuyến chỉ báo ADX, cho thấy ADX đo sức mạnh xu hướng nhưng không đo hướng đi. Chỉ báo Ichimoku đi xa hơn khi kết hợp hướng giá với các vùng hỗ trợ và kháng cự, thể hiện trên đồ thị bằng một đám mây được dịch về phía trước.

Ichimoku nằm trong tuyến chỉ báo kỹ thuật.

Chỉ báo Ichimoku là gì?

Ichimoku là hệ thống phân tích kỹ thuật gồm năm đường, do nhà báo Nhật Bản Goichi Hosoda sáng tạo và công bố năm 1969 với tên gốc Ichimoku Kinko Hyo, có nghĩa là đồ thị cân bằng trong một cái nhìn.

Hệ thống sử dụng các mốc đỉnh và đáy trong những khoảng thời gian khác nhau để xác định xu hướng và vùng hỗ trợ, kháng cự.

Năm thành phần của Ichimoku gồm:

• Tenkan-sen: điểm giữa của giá cao nhất và thấp nhất trong 9 phiên.
• Kijun-sen: điểm giữa của giá cao nhất và thấp nhất trong 26 phiên.
• Span A: trung bình cộng của Tenkan-sen và Kijun-sen, sau đó dịch sang phải 26 phiên.
• Span B: điểm giữa của đỉnh và đáy trong 52 phiên, cũng dịch sang phải 26 phiên.
• Chikou: giá đóng cửa hiện tại được vẽ lùi 26 phiên về quá khứ.

Khoảng giữa Span A và Span B tạo thành đám mây Ichimoku.

Đồ thị giá kèm năm đường Ichimoku, Tenkan-sen chín phiên, Kijun-sen hai mươi sáu phiên, Chikou dịch lùi, cùng đám mây giữa Span A và Span B kéo dài hai mươi sáu phiên qua bên phải mốc hôm nay

Khác với đường trung bình động, Ichimoku không tính trung bình cộng của giá đóng cửa. Công cụ lấy điểm giữa của đỉnh và đáy trong từng cửa sổ thời gian.

Cách tính này phù hợp với việc tính toán thủ công tại thời kỳ chưa có máy tính.

Đám mây Ichimoku phía trước được tính từ giá đã qua

Phần dễ gây hiểu nhầm nhất của Ichimoku là đám mây nằm phía trước giá. Mây được dịch 26 phiên sang bên phải nên có cảm giác như đang dự báo vùng hỗ trợ hoặc kháng cự trong tương lai.

Thực tế, công thức của Ichimoku không sử dụng dữ liệu tương lai.

Span A và Span B được tính từ các mức đỉnh, đáy đã xảy ra trong quá khứ rồi mới được dịch sang phía trước 26 phiên. Vì vậy, phần mây nằm phía trước chỉ là cách trình bày dữ liệu quá khứ trên đồ thị, không phải dự báo trực tiếp diễn biến giá.

Xét một chuỗi 140 phiên, từ mốc hôm nay có thể tạo hai kịch bản đối lập: một đường tăng 0,55 điểm mỗi phiên và một đường giảm đúng bằng mức đó.

Đồ thị giá tới mốc hôm nay rồi tách làm hai đường, một tăng một giảm, phía trên là một đám mây duy nhất kéo dài 26 phiên và chỉ từ phiên 27 trở đi mới tách thành hai đám mây

Trong 26 phiên kể từ hôm nay, đám mây của hai kịch bản vẫn trùng khớp, với độ lệch 0,00 điểm. Chỉ từ phiên thứ 27, hai đám mây mới bắt đầu tách ra. Khi đó, phần mây đang được quan sát cũng đã dịch vào quá khứ.

Ichimoku chỉ đưa ra tín hiệu xác suất dựa trên diễn biến giá đã xảy ra.

Vì vậy, đám mây Ichimoku vẫn là vùng hỗ trợ và kháng cự được xây dựng từ dữ liệu quá khứ, không phải công cụ biết trước chuyển động giá tiếp theo.

Một phiên chạm trần có thể nằm lại trong mây tới 77 phiên

Việc Ichimoku sử dụng điểm giữa của đỉnh và đáy tạo ra một đặc điểm đáng chú ý.

Một phiên có giá cao bất thường có thể kéo chỉ báo lên và giữ ảnh hưởng cho tới khi phiên đó rời khỏi cửa sổ tính toán.

Giả sử giá đang đi ngang quanh 100 điểm. Một phiên xuất hiện với mức đỉnh cao hơn giá đóng cửa phiên trước 7%, đúng biên độ một phiên chạm trần trên HOSE, rồi đóng cửa trở lại gần mức cũ.

Bốn thanh ngang cho thấy một phiên chạm trần đơn lẻ nằm lại trong Tenkan-sen chín phiên, trong Kijun-sen hai mươi sáu phiên, trong Span B năm mươi hai phiên, và trên đám mây đã dịch tới thì kéo dài tới phiên thứ bảy mươi bảy sau nó

Phiên này đẩy Span B tăng 2,9 điểm, tương ứng một nửa phần đỉnh mới vượt lên trên đỉnh cũ của cửa sổ 52 phiên.

Ảnh hưởng của phiên đó kéo dài:

• Tenkan-sen: 9 phiên.
• Kijun-sen: 26 phiên.
• Span B: 52 phiên.
• Đám mây: do Span B được dịch thêm 26 phiên nên ảnh hưởng có thể kéo dài từ phiên thứ 26 đến phiên thứ 77 sau phiên bất thường đó.

Như vậy, dù giá đóng cửa của phiên chạm trần gần như không thay đổi, đám mây Ichimoku vẫn có thể bị méo trong hơn 15 tuần.

Nến chạm trần rồi rút xuống xuất hiện khá nhiều trên thị trường Việt Nam. Mỗi cây nến như vậy có thể tạo ra một bậc thang trên đám mây.

Vì sao Ichimoku sử dụng 9, 26 và 52?

Tài liệu tham chiếu gói Ichimoku trên CRAN do Charlie Gao biên soạn cho biết các chu kỳ 9, 26 và 52 xuất phát từ cách tính toán thủ công tại Nhật Bản trước thời kỳ máy tính.

Khi đó, một tuần làm việc kéo dài 6 ngày và một tháng có trung bình 26 ngày giao dịch. Có thể coi 26 phiên là gần một tháng.

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện giao dịch 5 ngày mỗi tuần, vì vậy 26 phiên kéo dài hơn 5 tuần.

Hai nguồn được sử dụng trong bài cũng có khác biệt: StockCharts đặt Kijun-sen ở 26 phiên, trong khi DNSE tính 22 phiên. Tuy vậy, các nền tảng đồ thị vẫn giữ mặc định 9, 26 và 52; tài liệu CRAN gọi đây là thông lệ được chấp nhận dù lịch giao dịch đã thay đổi.

Cách đọc đám mây Ichimoku

Theo StockCharts, có ba cách đọc cơ bản:

• Giá nằm trên mây: báo hiệu xu hướng tăng.
• Giá nằm dưới mây: báo hiệu xu hướng giảm.
• Giá nằm trong mây: báo hiệu trạng thái đi ngang.

Trong thị trường sideway, khi giá đi ngang, đường giá có thể xuyên qua mây liên tục khiến tín hiệu thay đổi sau mỗi vài phiên.

Ichimoku cũng có thể cho tín hiệu sai như nhiều chỉ báo kỹ thuật khác. Lưu ý tín hiệu của công cụ chưa bao quát khi áp dụng trên các khung thời gian nhỏ như 1 giờ hoặc 4 giờ.

Đọc tiếp trong tuyến chỉ báo kỹ thuật

Bài tiếp theo chuyển sang Fibonacci thoái lui, bộ mức được tính sẵn từ một nhịp giá đã qua.

Nếu muốn tìm hiểu cách đọc hướng đi trực tiếp từ cấu trúc giá, xem bài xác định xu hướng. Bản đồ tổng quan về ba nhóm chỉ báo nằm tại bài trụ chỉ báo kỹ thuật.