Phân kỳ RSI: Vì sao xu hướng khỏe vẫn xuất hiện tín hiệu phân kỳ

Bài trước đã chỉ ra rằng chỉ báo RSI không phát thêm tín hiệu khi đi vào vùng trên mốc 70. Khi các ngưỡng cố định mất hiệu lực, phân kỳ RSI trở thành một cách khác để đọc quan hệ giữa giá và động lượng. Đây là nội dung tiếp theo trong tuyến chỉ báo kỹ thuật.

Phân kỳ RSI là gì?

Phân kỳ RSI xảy ra khi đường giá và chỉ báo RSI di chuyển ngược chiều nhau.

• Phân kỳ giảm: giá tạo đỉnh sau cao hơn, trong khi RSI tạo đỉnh sau thấp hơn.
• Phân kỳ tăng: giá tạo đáy sau thấp hơn, trong khi RSI tạo đáy sau cao hơn.

Hai ô cạnh nhau, mỗi ô có tầng giá phía trên và tầng RSI phía dưới, ô trái nối hai đỉnh giá cao dần với hai đỉnh RSI thấp dần, ô phải nối hai đáy giá thấp dần với hai đáy RSI cao dần

StockCharts định nghĩa phân kỳ giảm là khi chỉ báo không xác nhận mức đỉnh mới. Cách đọc này cho thấy giá vẫn tăng nhưng lực đẩy phía sau có dấu hiệu suy yếu. Tuy nhiên, trên thực tế, phân kỳ RSI giảm có thể xuất hiện nhiều lần trong một xu hướng tăng mà giá chưa đảo chiều.

Vì sao xu hướng tăng khỏe vẫn xuất hiện phân kỳ RSI giảm?

Nguyên nhân nằm ở cửa sổ tính toán 14 phiên của RSI. Chỉ báo so sánh biến động hiện tại với 14 phiên ngay trước đó, thay vì so sánh trực tiếp với một đỉnh cũ hình thành từ vài tuần trước.

Một chuỗi dữ liệu giả lập cho thấy điều này khá rõ. Sau 14 phiên nền có số phiên tăng và giảm ngang nhau, RSI bắt đầu ở mức 50. Nhịp tăng thứ nhất kéo dài 8 phiên, mỗi phiên tăng 3 đơn vị, sau đó là 4 phiên điều chỉnh với mức giảm 2 đơn vị. Nhịp tăng thứ hai tiếp tục kéo dài 8 phiên với độ dốc giống hệt nhịp đầu.

Đường giá đi lên qua hai nhịp tăng cách nhau một cú chỉnh, hai cửa sổ mười bốn phiên được tô nền, đỉnh giá sau cao hơn đỉnh trước còn đỉnh RSI sau thấp hơn đỉnh trước

Đỉnh đầu tiên có giá 24 và RSI đạt 90. Đỉnh thứ hai đưa giá lên 40, cao hơn đáng kể, nhưng RSI chỉ còn 78,9. Như vậy, phân kỳ giảm xuất hiện dù nhịp tăng thứ hai không yếu hơn nhịp đầu.

Sự khác biệt đến từ chính cửa sổ 14 phiên. Tại đỉnh thứ hai, cửa sổ RSI chứa trọn 4 phiên điều chỉnh ở giữa hai nhịp tăng. Trong khi đó, cửa sổ tại đỉnh thứ nhất không chứa các phiên này.

Khi mô phỏng thay đổi độ dốc, nhịp tăng thứ hai phải mạnh gấp khoảng 2,8 lần nhịp đầu thì tín hiệu lệch mới biến mất. Đây cũng là lý do thường được cảnh báo rằng phân kỳ có thể đánh lừa nhà giao dịch trong xu hướng mạnh. Một đồ thị của họ cho thấy 3 phân kỳ giảm xuất hiện liên tiếp trong khi giá vẫn duy trì đà tăng.

Ba cách kiểm chứng phân kỳ RSI trước khi giao dịch

1. Theo dõi failure swing trên RSI

StockCharts sử dụng phương pháp failure swing, tập trung hoàn toàn vào chuyển động của RSI với 4 bước:

1. RSI vượt lên trên mốc 70.
2. RSI lùi xuống dưới mốc 70.
3. RSI bật tăng trở lại nhưng không vượt qua 70.
4. RSI giảm xuống dưới đáy của nhịp lùi trước đó.

Đường RSI vượt lên trên vạch 70, lùi xuống, bật lại nhưng không qua nổi 70, rồi gãy xuống dưới đáy của nhịp lùi, bốn bước được đánh số trên hình

2. Theo dõi đảo ngược của RSI

Theo nguyên lý đảo ngược của Andrew Cardwell:

• Đảo ngược âm: RSI tạo đỉnh sau cao hơn, thường trong vùng 50–70, nhưng giá tạo đỉnh sau thấp hơn.
• Đảo ngược dương: RSI tạo đáy sau thấp hơn trong vùng 30–50, nhưng giá tạo đáy sau cao hơn.

Cách đọc này cho thấy hành động giá đã áp đảo động lượng theo hướng tương ứng.

3. Chờ tín hiệu xác nhận

Chứng khoán AAS khuyến nghị không nên vào lệnh ngay khi phát hiện phân kỳ. Tín hiệu có thể được xác nhận bằng mẫu hình nến đảo chiều, khối lượng giao dịch tăng, hoặc giá phá vỡ một ngưỡng quan trọng.

Điểm cần lưu ý là phân kỳ RSI không khẳng định chắc chắn giá sẽ đảo chiều.

Phân kỳ RSI ẩn: Tín hiệu tiếp diễn xu hướng

Bên cạnh phân kỳ thông thường còn có phân kỳ ẩn (hidden divergence).

Phân kỳ ẩn tăng giá xảy ra khi giá tạo đáy sau cao hơn nhưng đường chỉ báo lại tạo đáy sau thấp hơn. Tín hiệu này được dùng để nhận diện khả năng tiếp diễn xu hướng tăng, thay vì báo hiệu đảo chiều.

Tuy nhiên, cách định nghĩa phân kỳ ẩn chưa hoàn toàn thống nhất giữa các nguồn tài liệu tiếng Việt. Vì vậy, khi sử dụng một bảng phân loại mới, cần kiểm tra kỹ cách tài liệu đó mô tả các đỉnh và đáy trước khi áp dụng.

Đọc tiếp về phân kỳ và chỉ báo kỹ thuật

Phân kỳ không chỉ xuất hiện trên RSI. Cách đọc tương tự với cột khối lượng được trình bày trong bài phân kỳ giá và khối lượng. Bài tiếp theo trong tuyến chuyển sang MACD, nơi phân kỳ được đọc trên đường tín hiệu thay vì một thang cố định. Toàn bộ hệ thống được kết nối trong bài trụ chỉ báo kỹ thuật.