Gõ tìm kiếm về mẫu hình nến đảo chiều, bạn sẽ gặp hàng chục cái tên: nhấn chìm, sao mai, sao hôm, ba chàng lính trắng, mây đen che phủ. Danh sách dài tạo cảm giác chỉ cần thuộc hết là đọc được thị trường.
Thực tế ngược lại. Người thuộc nhiều mẫu hình nhất thường là người thấy tín hiệu ở khắp nơi, kể cả những chỗ không có gì. Bài này đi qua các mẫu hình nến đảo chiều đáng biết, nhưng dành phần lớn thời lượng cho thứ quan trọng hơn: điều kiện khiến chúng có nghĩa. Đây là phần 4 của tuyến bài Đọc nến và biểu đồ cho người mới.
Bốn điều kiện để mẫu hình nến đảo chiều có nghĩa
Trước khi xem bất kỳ mẫu hình nào, hãy dựng bốn điều kiện này thành bộ lọc. Mẫu hình không thoả đủ bốn thì bỏ qua, dù hình dạng có đẹp tới đâu.
1. Phải có xu hướng để mà đảo. Đây là điều kiện bị vi phạm nhiều nhất. Một mẫu hình đảo chiều tăng chỉ có nghĩa khi trước đó giá đang giảm. Giữa vùng đi ngang thì không có gì để đảo, và bạn sẽ thấy hàng loạt mẫu hình vô nghĩa.
2. Phải nằm ở vùng giá có ý nghĩa. Vùng hỗ trợ hay kháng cự đã được kiểm chứng ít nhất hai lần. Mẫu hình xuất hiện giữa vùng trống là ngẫu nhiên thống kê.
3. Khối lượng phải xác nhận. Đảo chiều nghĩa là dòng tiền đổi phe. Việc đó cần người tham gia. Mẫu hình đẹp với khối lượng cạn kiệt thường là bẫy.
4. Phải có phiên xác nhận. Mẫu hình chỉ là lời đề nghị. Phiên tiếp theo đi đúng hướng mới là lời chấp nhận. Vào lệnh ngay khi vừa thấy mẫu hình là cách nhanh nhất để dính hàng loạt tín hiệu giả.
Nhấn chìm
Đây là mẫu hai nến và cũng là mẫu đáng tin cậy nhất trong nhóm, vì nó mô tả một sự đổi phe rõ ràng trong tương quan cung cầu.
Nhấn chìm tăng xuất hiện sau một đợt giảm. Nến đầu là nến giảm. Nến thứ hai là nến tăng có thân trùm hoàn toàn thân nến trước.
Nhấn chìm giảm là ảnh gương, xuất hiện sau một đợt tăng.
Hai chi tiết hay bị đọc sai:
- Chỉ tính thân nến, không tính bóng. Nhiều người nhìn thấy bóng nến sau dài hơn rồi kết luận đã nhấn chìm, trong khi thân thì không trùm.
- Thân nến sau càng lớn so với thân nến trước, sự đổi phe càng rõ. Nến sau chỉ nhỉnh hơn nến trước một chút thì tín hiệu yếu.
Câu chuyện phía sau mẫu này khá dễ hình dung. Phiên trước bên bán còn kiểm soát. Phiên sau bên mua không những giành lại toàn bộ phần đã mất mà còn đẩy thêm. Đó là lý do nó đáng chú ý hơn một cây nến tăng đơn lẻ.
Búa và sao băng
Hai mẫu một nến này đã được mô tả về mặt hình dạng trong bài cấu tạo nến Nhật. Ở đây ta nói về điều kiện.
Búa có thân nhỏ ở phần trên và bóng dưới dài ít nhất gấp đôi thân. Nó chỉ được gọi là búa khi xuất hiện sau một đợt giảm. Cùng hình dạng đó sau một đợt tăng có tên khác và ý nghĩa khác.
Điều cây búa nói: trong phiên, bên bán đã đẩy giá xuống rất sâu, nhưng tới cuối phiên bên mua giành lại gần hết. Vùng giá thấp đó có người đỡ.
Sao băng ngược lại, thân nhỏ ở phần dưới với bóng trên dài, xuất hiện sau một đợt tăng. Vùng giá cao đó có người bán.
Với cả hai, tỷ lệ là thứ quyết định. Bóng dài gấp đôi thân là ngưỡng tối thiểu thường được dùng; bóng dài gấp ba trở lên thì rõ ràng hơn nhiều. Bóng chỉ dài hơn thân một chút thì đó chỉ là một cây nến bình thường.
Sao mai và sao hôm
Mẫu ba nến, tinh tế hơn và cũng hiếm gặp hơn.
Sao mai gồm: một nến giảm thân dài, rồi một nến thân rất nhỏ nằm tách xuống dưới, rồi một nến tăng thân dài đóng cửa sâu vào phần thân của nến đầu tiên.
Ba nến đó kể một câu chuyện ba hồi: bên bán áp đảo, hai bên chững lại và cân bằng, rồi bên mua giành quyền kiểm soát.
Sao hôm là ảnh gương, xuất hiện ở đỉnh.
Trên thị trường Việt Nam, cây nến giữa thường không tách hẳn khỏi hai nến kia như hình vẽ trong sách nước ngoài, một phần vì biên độ dao động bị giới hạn theo phiên. Đừng chờ mẫu hình hoàn hảo theo sách; điều cần nhìn là cấu trúc ba hồi đó.
Vì sao phần lớn tín hiệu là tín hiệu giả
Đây là phần mà tài liệu miễn phí về nến hầu như luôn bỏ qua.
Một mẫu hình nến mô tả tương quan cung cầu trong một hoặc vài phiên. Đó là một cửa sổ rất hẹp. Bên ngoài cửa sổ ấy có vô số thứ mà đồ thị không biết: kết quả kinh doanh sắp công bố, một quyết định chính sách, một cổ đông lớn đang cần tiền mặt, hay đơn giản là thị trường chung quay đầu.
Thêm vào đó, mẫu hình càng phổ biến thì càng nhiều người nhìn thấy nó cùng lúc, và hành vi của họ tự nó làm thay đổi kết quả. Một mẫu hình được cả thị trường biết tới không thể vừa dễ nhận ra vừa giữ nguyên hiệu quả.
Hệ quả thực tế cho cách bạn dùng chúng:
- Coi mẫu hình là một yếu tố trong quyết định, không phải toàn bộ quyết định.
- Luôn xác định trước điểm dừng lỗ. Với mẫu hình đảo chiều, điểm đó thường đặt ngay ngoài mức cực trị của mẫu, vì giá vượt qua đó nghĩa là kịch bản của bạn đã sai.
- Đo tỷ lệ giữa mức lỗ chấp nhận và mức lãi kỳ vọng trước khi vào lệnh. Một mẫu hình đúng bảy trên mười lần vẫn làm bạn lỗ nếu ba lần sai mất nhiều hơn bảy lần đúng cộng lại.
Cách luyện mà không mất tiền
Mở đồ thị một cổ phiếu có thanh khoản tốt, kéo về sáu tháng trước, rồi cuộn tới từng ngày một. Mỗi khi thấy một mẫu hình, ghi lại ba thứ vào một file: hình dạng, bốn điều kiện ở đầu bài có thoả không, và điều gì xảy ra trong năm phiên sau đó.
Làm với ba mươi trường hợp, bạn sẽ có con số của riêng mình cho danh mục cổ phiếu mình theo dõi. Con số đó đáng tin hơn mọi tỷ lệ phần trăm bạn đọc được trên mạng, vì nó tính trên đúng thị trường và đúng nhóm cổ phiếu mà bạn thật sự giao dịch.
Bài cuối của tuyến là đọc khối lượng trên biểu đồ, phần bằng chứng đi kèm mà điều kiện thứ ba ở đầu bài đã nhắc tới.
