Các mẫu hình nến Nhật: phân loại để dễ nhớ, dễ áp dụng

Khi tìm hiểu các mẫu hình nến Nhật, nhiều người mới thường cố ghi nhớ hàng loạt tên như búa, sao mai, sao băng, ba chàng lính trắng... Tuy nhiên, cách học này rất khó áp dụng trên biểu đồ thực tế.

Nếu bạn chưa đọc được thân nến và bóng nến trên một cây đơn lẻ, hãy quay lại cấu tạo nến Nhật trước, vì mọi thứ dưới đây đều dựng trên đó.

Các mẫu hình nến Nhật xếp theo ba trục

Thay vì học thuộc từng mẫu, hãy phân loại chúng theo một hệ thống đơn giản. Chỉ cần trả lời 3 câu hỏi, bạn sẽ hiểu ý nghĩa của hầu hết các mẫu nến:

1. Mẫu gồm bao nhiêu cây nến?
2. Mẫu báo hiệu đảo chiều hay tiếp diễn xu hướng?
3. Mẫu xuất hiện sau bối cảnh nào thì mới có ý nghĩa?

Phân loại theo số lượng nến

Đây là cách phân loại phổ biến nhất.

• Mẫu 1 nến: phản ánh cung cầu trong một phiên, như búa, doji, marubozu, sao băng. Nhóm này xuất hiện nhiều nhưng cũng dễ gây nhiễu.
• Mẫu 2 nến: so sánh hai phiên liên tiếp, tiêu biểu là nhấn chìm tăng/giảm. Tín hiệu thường rõ hơn mẫu một nến.
• Mẫu 3 nến: mô tả diễn biến qua ba phiên như sao mai, sao hôm. Dù chứa nhiều thông tin hơn nhưng không đồng nghĩa với độ tin cậy cao hơn.

Số lượng nến chỉ phản ánh khoảng thời gian mẫu hình mô tả, không quyết định xác suất thành công.

Phân loại theo chức năng

Các mẫu nến được chia thành hai nhóm chính:

• Mẫu đảo chiều: báo hiệu xu hướng hiện tại có thể kết thúc và đổi hướng.
• Mẫu tiếp diễn: cho thấy xu hướng hiện tại nhiều khả năng vẫn được duy trì sau một nhịp nghỉ.

Trên thực tế, mẫu tiếp diễn ít được nhắc đến hơn nhưng lại xuất hiện khá thường xuyên trong xu hướng.

Bối cảnh là yếu tố quan trọng nhất

Một mẫu nến chỉ có ý nghĩa khi xuất hiện đúng bối cảnh.

Cùng một hình dạng nhưng nếu xuất hiện sau xu hướng khác nhau sẽ mang tên và ý nghĩa khác nhau. Ví dụ, nến có thân nhỏ, bóng dưới dài sau một đợt giảm là búa, còn sau một đợt tăng lại là người treo cổ.

Vì vậy, khi đọc biểu đồ, hãy xác định xu hướng trước đó rồi mới nhận diện mẫu nến. (Xem thêm bài cách đọc biểu đồ nến.)

Một số mẫu nến phổ biến

Đặt các mẫu quen thuộc vào lưới ba trục để thấy chúng phân bố ra sao:

Mẫu	Số nến	Chức năng	Bối cảnh cần có trước
Búa	1	Đảo chiều tăng	Đợt giảm
Người treo cổ	1	Đảo chiều giảm	Đợt tăng
Sao băng	1	Đảo chiều giảm	Đợt tăng
Búa ngược	1	Đảo chiều tăng	Đợt giảm
Doji	1	Do dự, chưa quyết	Mọi bối cảnh
Nhấn chìm tăng	2	Đảo chiều tăng	Đợt giảm
Nhấn chìm giảm	2	Đảo chiều giảm	Đợt tăng
Xuyên thấu	2	Đảo chiều tăng	Đợt giảm
Mây đen che phủ	2	Đảo chiều giảm	Đợt tăng
Harami	2	Do dự, có thể đảo chiều	Xu hướng rõ ràng
Sao mai	3	Đảo chiều tăng	Đợt giảm
Sao hôm	3	Đảo chiều giảm	Đợt tăng
Ba chàng lính trắng	3	Tiếp diễn tăng	Đáy hoặc tích luỹ
Ba con quạ đen	3	Tiếp diễn giảm	Đỉnh hoặc phân phối

Cùng một hình dạng, nhưng khác ý nghĩa

Nhiều mẫu nến có hình dạng giống nhau, chỉ khác ở vị trí xuất hiện trên biểu đồ.

Hình dạng	Sau xu hướng giảm	Sau xu hướng tăng
Thân nhỏ ở trên, bóng dưới dài	Búa	Người treo cổ
Thân nhỏ ở dưới, bóng trên dài	Búa ngược	Sao băng
3 nến liên tiếp - Nến dài, nến nhỏ, nến dài ngược chiều	Sao mai	Sao hôm

Thử đổi hai lựa chọn bên dưới. Cây nến không nhúc nhích, chỉ đoạn giá phía trước đổi, mà cái tên đổi theo:

Bảng này giải thích vì sao học thuộc hình dạng lại phản tác dụng. Bạn nhìn thấy một cây thân nhỏ bóng dưới dài rồi reo lên "búa", trong khi nó đang đứng sau một đợt tăng và mang nghĩa hoàn toàn ngược lại.

Cách chữa đơn giản: khi tra mẫu, luôn ghi bối cảnh trước hình dạng. Không phải "búa" mà là "sau giảm, thân nhỏ, bóng dưới dài".

Do đó, không nên chỉ nhìn hình dạng mà bỏ qua xu hướng trước đó.

Mẫu tiếp diễn ít được nhắc tới hơn nhưng gặp nhiều hơn

Một xu hướng dành phần lớn thời gian để đi tiếp chứ không phải để đảo chiều. Nếu bạn chỉ học mẫu đảo chiều, bạn đang chuẩn bị cho trường hợp ít xảy ra hơn.

Nhóm tiếp diễn có vài dạng đáng nhớ.

• Ba chàng lính trắng là chuỗi ba nến tăng thân dài nối nhau, mỗi cây đóng cửa cao hơn cây trước.
• Ba con quạ đen là ảnh gương của nó.
• Ngoài ra còn nhóm mẫu mô tả một nhịp nghỉ ngắn giữa xu hướng, khi giá đi ngang vài phiên với biên độ hẹp rồi bung tiếp theo hướng cũ.

Điểm chung của cả nhóm là chúng không đòi bạn hành động gì mới. Chúng chỉ nói rằng chưa có lý do để thay đổi nhận định, và với người đang giữ cổ phiếu thì đó là thông tin có giá trị thật.

Học theo hệ thống sẽ dễ nhớ hơn

Thay vì ghi nhớ từng cái tên, hãy luôn trả lời ba câu hỏi:

1. Mẫu có mấy cây nến?
2. Báo hiệu đảo chiều hay tiếp diễn?
3. Xuất hiện sau bối cảnh nào?

Khi hiểu ba yếu tố này, bạn có thể tự đọc và phân tích mẫu nến ngay cả khi không nhớ tên gọi. Phần này nằm ở bài đọc khối lượng trên biểu đồ.

Phân loại không nói lên xác suất

Hệ thống phân loại chỉ giúp bạn hiểu ý nghĩa của mẫu nến, không thể cho biết xác suất thành công. Hiệu quả của mỗi mẫu còn phụ thuộc vào cổ phiếu, khung thời gian, xu hướng chung và nhiều yếu tố khác.

Ngoài ra, mẫu hình nến Nhật chỉ phản ánh diễn biến của một đến ba phiên giao dịch. Những yếu tố như kết quả kinh doanh, chính sách hay các sự kiện bất ngờ đều nằm ngoài phạm vi mà mẫu nến có thể phản ánh.

Muốn đặt phân tích kỹ thuật vào đúng vị trí của nó trong bức tranh chung, đọc thêm phân tích kỹ thuật là gì.