Định nghĩa nến nhấn chìm gọn tới mức đọc một lần là thuộc: thân cây nến sau trùm trọn thân cây nến trước. Nhưng mở đồ thị thật ra thì câu hỏi đầu tiên lại là đo từ đâu tới đâu, và câu thứ hai là vì sao mẫu gọn gàng như hình trong sách rất ít khi xuất hiện trên bảng giá Việt Nam.
Bài này nằm trong tuyến mẫu hình nến chuyên sâu, đi tiếp sau bài về nến búa.
Nến nhấn chìm đo ở hai đầu thân, không đo bóng
Nến nhấn chìm là mẫu hai nến liên tiếp, trong đó thân cây nến sau phải phủ kín cả đỉnh lẫn đáy thân cây nến trước, và hai thân phải ngược màu nhau. Phép đo chỉ chạm tới thân, tức đoạn giữa giá mở cửa và giá đóng cửa. Bóng nến dài ngắn thế nào không nằm trong điều kiện.
Steve Nison mô tả mẫu này bằng ba tiêu chí: đoạn giá đứng trước phải có hướng rõ ràng, thân nến sau phải trùm thân nến trước, và hai thân phải khác màu nhau. Tiêu chí đầu là điều kiện chung của mọi mẫu đảo chiều, đã nói ở bài mẫu hình nến đảo chiều; nếu chưa chắc đoạn trước đang đi hướng nào thì cách xác định xu hướng mới là việc phải làm trước.
Hai tiêu chí sau mới là phần riêng của mẫu này, và cả hai đều đo được.
Trùm được rồi, nhưng trùm hơn bao nhiêu
Điều kiện trùm chỉ trả lời có hoặc không. Nó không nói cây nến sau vượt xa cây trước tới đâu, mà khoảng cách đó mới là thứ đáng đọc.
Một thân nến sau chỉ nhỉnh hơn thân trước vài bước giá thì về mặt kỹ thuật vẫn là mẫu hình, nhưng thứ nó mô tả gần như không khác một phiên tăng bình thường. Trong danh sách những thứ khiến mẫu hình đáng chú ý hơn, Nison xếp đầu tiên đúng cặp này: thân nến trước nhỏ bất thường đi kèm thân nến sau lớn bất thường.
Nison còn nêu một biến thể ít gặp hơn: thân nến sau trùm được hai hoặc ba thân nến liền trước nó. Trường hợp đó không có tên riêng, nó vẫn là mẫu nhấn chìm, chỉ là phiên sau đã xoá luôn công sức của nhiều phiên.
Giá mở cửa bằng đúng giá đóng cửa hôm trước thì tính sao
Mô tả gốc của mẫu này ra đời trên thị trường hay có khoảng trống giá giữa hai phiên, tức giá mở cửa hôm sau nhảy hẳn khỏi giá đóng cửa hôm trước thay vì nối tiếp nó. Ở đó cây nến sau thường mở cửa thấp hơn nhiều so với giá đóng cửa hôm trước rồi mới đi ngược lên. Trên sàn Việt Nam, phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa lấy giá tham chiếu làm gốc, nên chuyện giá mở cửa trùng khít giá đóng cửa hôm trước xảy ra thường xuyên.
Lúc đó hai thân chạm nhau đúng một đầu chứ không phủ lên nhau. Định nghĩa không phân xử giúp bạn ca này, nên hãy chọn một cách hiểu rồi ghi vào bộ quy tắc của mình và giữ nguyên. Chọn kiểu gì cũng được, miễn đừng đổi ý theo từng cổ phiếu, vì đổi ý là cách chắc chắn nhất để bộ quy tắc mất khả năng kiểm chứng.
Có một điều an ủi: ca chạm mép luôn rơi vào nhóm mức chênh gần bằng không, tức nhóm yếu nhất theo thước đo ở mục trên. Bỏ hay giữ thì cũng ít đổi kết luận.
Biên độ dao động chặn cây nến thứ hai
Đây là chỗ mẫu hình gặp một ràng buộc không có trong sách. Giá tham chiếu của phiên sau chính là giá đóng cửa phiên trước, và biên độ trên HOSE là 7%. Thân nến trước rơi càng sâu thì giá tham chiếu hôm sau càng thấp, kéo trần hôm sau tụt theo.
Phép tính rất gọn. Muốn trùm, trần phiên sau phải với tới giá mở cửa phiên trước, tức giá đóng cửa nhân với 1,07 phải bằng hoặc vượt giá mở cửa. Đặt bất đẳng thức đó xuống giấy thì ra một ngưỡng duy nhất: thân nến trước rơi không quá 7 chia cho 107, tức 6,54%. Rơi sâu hơn mức ấy thì một phiên sau không có cách nào trùm nổi, dù bên mua có mạnh tới đâu.
Ngưỡng tương ứng trên HNX với biên độ 10% là 9,09%, còn trên UPCoM với biên độ 15% là 13,04%. Ba con số này giải thích một quan sát quen thuộc: cổ phiếu vừa có phiên giảm sàn hầu như không bao giờ tạo mẫu nhấn chìm ở phiên kế tiếp, kể cả khi nó bật lên trần.
