Một câu hỏi giúp phân biệt người thực sự đọc biểu đồ với người chỉ nhìn giá là: phiên tăng 3% hôm nay có bao nhiêu người tham gia? Câu trả lời nằm ở khối lượng giao dịch.
Nếu giá cho biết điều gì đã xảy ra, thì khối lượng giao dịch cho thấy mức độ tham gia phía sau biến động đó. Đây là bài cuối của tuyến bài Đọc nến và biểu đồ cho người mới.
Khối lượng giao dịch đo gì?
Khối lượng giao dịch là số cổ phiếu được khớp lệnh trong một khoảng thời gian. Trên biểu đồ, khối lượng thường được thể hiện bằng các cột nằm phía dưới phần giá, mỗi cột tương ứng với một cây nến.
Hai nguyên tắc cần nhớ:
- Khối lượng không có hướng: Mỗi giao dịch đều có bên mua và bên bán, nên khối lượng lớn không đồng nghĩa với nhiều người mua. Hướng đi đến từ giá, còn khối lượng phản ánh mức độ tham gia.
- Khối lượng chỉ có ý nghĩa khi so sánh: Một triệu cổ phiếu có thể rất lớn với mã này nhưng bình thường với mã khác. Vì vậy, nên so sánh với khối lượng trung bình khoảng 20 phiên của chính cổ phiếu đó.
Nguyên tắc đọc khối lượng
Một biến động giá đi kèm khối lượng lớn thường đáng tin cậy hơn cùng biến động đó khi khối lượng thấp.
Đặc biệt, khi cổ phiếu vượt kháng cự, giá tăng cùng khối lượng cao hơn rõ rệt so với các phiên trước thường là tín hiệu xác nhận tốt hơn so với một cú vượt có khối lượng thấp.
Đọc khối lượng trên biểu đồ qua bốn tình huống thường gặp
Giá tăng, khối lượng tăng
Đây là trạng thái tích cực của xu hướng tăng. Giá đi lên cùng dòng tiền tham gia cho thấy lực mua đang ủng hộ xu hướng.
Giá tăng, khối lượng giảm
Giá vẫn tăng nhưng số người tham gia giảm dần, thường do lực mua đã yếu đi.
Đây chưa phải tín hiệu bán, nhưng là dấu hiệu nên thận trọng hơn, siết điểm dừng lỗ và hạn chế mở vị thế mới.
Giá giảm, khối lượng thấp
Thường chỉ là nhịp điều chỉnh trong xu hướng tăng. Giá giảm chủ yếu vì thiếu lực mua, chưa phải do áp lực bán mạnh.
Giá giảm, khối lượng tăng mạnh
Đây là tín hiệu đáng chú ý nhất. Khối lượng lớn cho thấy áp lực bán thực sự đang xuất hiện.
Ba tình huống đặc thù cần lưu ý
Vượt kháng cự. Khối lượng là yếu tố xác nhận quan trọng nhất. Một cú vượt đi kèm khối lượng tăng mạnh đáng tin cậy hơn cú vượt có khối lượng thấp.
Khối lượng đột biến ở cuối một đợt tăng. Nếu giá đã tăng dài, sau đó xuất hiện phiên khối lượng rất lớn nhưng giá đứng yên hoặc đóng cửa thấp hơn nhiều so với mức cao nhất, có thể đang xuất hiện lực bán lớn. Trường hợp này càng đáng chú ý nếu nến có bóng trên dài.
Khối lượng cạn kiệt sau đợt giảm dài. Khối lượng rất thấp có thể cho thấy lực bán đã yếu dần. Tuy nhiên đây chỉ là điều kiện ban đầu và vẫn cần một phiên tăng kèm khối lượng lớn để xác nhận.
Kết hợp khối lượng với mẫu hình nến
Trong bài về mẫu hình nến đảo chiều, khối lượng là điều kiện xác nhận các mẫu hình nến.
Ví dụ, một cây nến búa chỉ thực sự đáng tin khi xuất hiện cùng khối lượng cao hơn bình thường. Nếu khối lượng quá thấp, tín hiệu đó sẽ kém giá trị hơn.
Có thể ghi nhớ bằng một nguyên tắc đơn giản:
Mẫu hình nến đưa ra giả thuyết, khối lượng là bằng chứng.
Giới hạn của khối lượng trên thị trường Việt Nam
Khi phân tích khối lượng giao dịch, cần lưu ý một số đặc điểm:
- Cổ phiếu thanh khoản thấp dễ tạo tín hiệu nhiễu vì chỉ vài lệnh lớn cũng có thể làm khối lượng tăng mạnh.
- Giao dịch thỏa thuận có thể làm tổng khối lượng tăng đột biến nhưng không phản ánh diễn biến trên bảng khớp lệnh liên tục.
- Biên độ giá cũng ảnh hưởng đến cách đọc khối lượng. Ví dụ, khối lượng thấp ở phiên tăng trần không có nghĩa là ít người quan tâm mà có thể do không còn người bán. Cơ chế này được giải thích trong cách đọc bảng giá chứng khoán.
Kết lại tuyến bài
Năm bài trong tuyến này tạo thành quy trình đọc biểu đồ cơ bản:
- Chọn đúng loại biểu đồ.
- Đọc ý nghĩa của từng cây nến.
- Nhận biết các mẫu hình nến quan trọng.
- Dùng khối lượng để xác nhận tín hiệu giá.
- Luôn đặt mọi tín hiệu trong bối cảnh xu hướng và vùng giá quan trọng.
Điều quan trọng cần nhớ là biểu đồ không dự đoán tương lai - chỉ phản ánh mối quan hệ cung - cầu đã diễn ra, từ đó giúp nhà đầu tư đánh giá xác suất và xây dựng điểm dừng lỗ hợp lý.
Muốn đi sâu hơn vào riêng khối lượng, đọc bài phân tích khối lượng giao dịch để hiểu rõ ý nghĩa của khớp lệnh và giao dịch thỏa thuận.
Bước tiếp theo là hệ thống hóa toàn bộ kiến thức trong tuyến bài Phân tích kỹ thuật từ A đến Z.
