Có một câu hỏi tách người đọc đồ thị nghiêm túc khỏi người chỉ nhìn hình: phiên tăng ba phần trăm hôm nay có bao nhiêu người đứng sau nó? Đọc khối lượng trên biểu đồ là cách trả lời câu hỏi đó.
Giá cho bạn biết điều gì đã xảy ra. Khối lượng cho bạn biết điều đó có bao nhiêu sức nặng. Đây là bài cuối của tuyến bài Đọc nến và biểu đồ cho người mới.
Khối lượng đo cái gì
Khối lượng là số cổ phiếu đã khớp trong một khoảng thời gian. Trên biểu đồ, nó thường hiển thị thành dãy cột dưới chân phần giá, mỗi cột ứng với một cây nến.
Hai điều cần nắm ngay:
Khối lượng không có hướng. Mỗi giao dịch đều có một người mua và một người bán, nên khối lượng lớn không nghĩa là "nhiều người mua". Nó chỉ nghĩa là nhiều cổ phiếu đã đổi chủ. Hướng đến từ giá, còn khối lượng cho biết mức độ đồng thuận đằng sau hướng đó.
Khối lượng chỉ có nghĩa khi so sánh. Một triệu cổ phiếu là rất lớn với mã này và rất bình thường với mã khác. Cách dùng phổ biến là so với khối lượng trung bình hai mươi phiên gần nhất của chính cổ phiếu đó.
Nguyên tắc nền tảng
Một biến động giá đi kèm khối lượng lớn đáng tin hơn cùng biến động đó với khối lượng cạn kiệt.
Lý do đơn giản. Để giá di chuyển và giữ được mức mới, cần đủ nhiều người chấp nhận mức giá đó. Nếu giá vượt lên trong một phiên vắng vẻ, số người thật sự đồng ý với mức giá mới rất ít, và những người chưa tham gia vẫn còn nguyên khả năng bán ra ở vùng cao.
Trong hình trên, cây nến bật tăng đi kèm cột khối lượng gấp nhiều lần các phiên liền trước. Đó là điều bạn muốn thấy khi một cổ phiếu vượt vùng kháng cự.
Đọc khối lượng trên biểu đồ qua bốn tình huống thường gặp
Giá tăng, khối lượng tăng
Trạng thái lành mạnh của một xu hướng tăng. Càng nhiều người tham gia khi giá đi lên, càng nhiều người có lý do giữ hàng ở vùng giá mới.
Giá tăng, khối lượng giảm dần
Đà tăng đang mất người ủng hộ. Giá vẫn nhích lên nhưng ngày càng ít người tham gia, thường vì những ai muốn mua đã mua xong.
Đây không phải tín hiệu bán. Nó là tín hiệu để chú ý hơn, siết lại điểm dừng lỗ, và không mở thêm vị thế mới ở vùng giá đó.
Giá giảm, khối lượng thấp
Thường là điều chỉnh bình thường trong một xu hướng tăng. Giá lùi vì thiếu người mua chứ không phải vì có làn sóng bán tháo.
Giá giảm, khối lượng tăng mạnh
Có áp lực bán thật. Người nắm giữ đang thoát ra, không phải chỉ ngừng mua. Trong một xu hướng tăng, đây là dấu hiệu đáng lo hơn cả ba trường hợp trên.
Ba tình huống đặc thù đáng biết
Vượt vùng kháng cự. Đây là lúc khối lượng có giá trị nhất. Cú vượt kèm khối lượng tăng vọt phản ánh sự đồng thuận thật. Cú vượt với khối lượng thường thường có tỷ lệ thất bại cao hơn nhiều, và khi giá tụt lại vào trong vùng cũ thì người mua ở vùng đỉnh mắc kẹt.
Khối lượng bất thường ở đỉnh một đợt tăng dài. Khi giá đã tăng nhiều phiên rồi bất chợt có một phiên khối lượng cực lớn mà giá gần như đứng yên hoặc đóng cửa thấp hơn nhiều so với mức cao nhất, khả năng đang có người bán ra lượng lớn cho những người mua cuối cùng. Cây nến khi đó thường có bóng trên dài, và tổ hợp bóng trên dài với khối lượng đột biến đáng chú ý hơn nhiều so với từng thứ riêng lẻ.
Cạn kiệt khối lượng sau đợt giảm dài. Khi giá đã giảm nhiều và khối lượng co lại rất nhỏ, có thể lực bán đã hết. Đây là điều kiện, không phải tín hiệu. Nó cần một phiên tăng kèm khối lượng trở lại để xác nhận.
Khối lượng dùng cùng mẫu hình nến
Điều kiện thứ ba trong bài về mẫu hình nến đảo chiều là khối lượng phải xác nhận. Đây là chỗ áp dụng cụ thể.
Một cây nến búa nói rằng có người đỡ giá ở vùng thấp. Nếu khối lượng phiên đó gấp hai ba lần bình thường thì lời khẳng định ấy có bằng chứng: thật sự có nhiều cổ phiếu đổi chủ ở vùng giá thấp. Nếu khối lượng chỉ bằng nửa mức thường ngày thì cái bóng dưới dài kia có thể chỉ do vài lệnh nhỏ khớp lúc thanh khoản mỏng.
Nguyên tắc gọn: hình dạng nến đưa ra giả thuyết, khối lượng là bằng chứng.
Giới hạn của khối lượng trên thị trường Việt Nam
Cổ phiếu thanh khoản thấp làm hỏng mọi kết luận. Với các mã ít giao dịch, vài lệnh lớn đủ đẩy khối lượng lên gấp nhiều lần. Cái trông như sự quan tâm của thị trường có thể là hành vi của một người. Chỉ dùng phân tích khối lượng cho những mã có khối lượng đều đặn qua nhiều tháng.
Giao dịch thoả thuận làm lệch số liệu. Các giao dịch thoả thuận khối lượng lớn có thể được cộng vào tổng khối lượng trong ngày dù chúng không diễn ra trên bảng khớp lệnh liên tục. Khi thấy một cột khối lượng đột biến mà giá gần như không nhúc nhích, hãy kiểm tra xem có giao dịch thoả thuận không trước khi kết luận.
Cơ chế biên độ giới hạn thông tin. Khi cổ phiếu chạm trần hoặc chạm sàn, khối lượng khớp bị chặn bởi việc không còn ai đứng ở phía đối ứng. Khối lượng thấp trong phiên trần không nghĩa là ít người quan tâm; có thể là không ai muốn bán. Cơ chế này được giải thích trong cách đọc bảng giá chứng khoán.
Kết lại tuyến bài
Năm bài của tuyến này ghép thành một quy trình đọc đồ thị:
- Chọn loại biểu đồ phù hợp với việc bạn đang làm.
- Đọc được một cây nến đơn lẻ qua tỷ lệ thân với bóng.
- Nhận ra các tổ hợp đáng chú ý cùng bốn điều kiện đi kèm.
- Dùng khối lượng để kiểm chứng những gì giá đang nói.
- Luôn đặt tất cả vào bối cảnh xu hướng và vùng giá quan trọng.
Điều cần mang theo: đồ thị không nói cho bạn biết tương lai. Nó cho bạn một cách đọc tương quan cung cầu đã diễn ra, đủ để ước lượng xác suất và đặt ra các mức dừng lỗ có cơ sở.
Bước tiếp theo là biến những gì bạn vừa học thành quy tắc viết ra giấy, nội dung của tuyến bài Phân tích kỹ thuật từ A đến Z.
