Ba mẫu hình trước trong tuyến đều dựa trên đường viền cổ, đường ranh giới nằm ngang đi qua các đỉnh hoặc đáy quan trọng. Đường nằm ngang đó kéo dài mãi sang phía phải. Bạn chờ bao nhiêu phiên cũng được. Mô hình tam giác, cấu trúc giá tạo bởi hai đường xu hướng hội tụ làm biên độ dao động thu hẹp dần, lại có một mốc hết hạn đo bằng số phiên. Bài viết này nằm trong tuyến mô hình giá và nối tiếp ngay sau bài mô hình ba đỉnh.
Mô hình tam giác là gì và ba loại của nó
Mô hình tam giác gồm hai đường xu hướng hội tụ làm biên độ giá hẹp dần. Ba biến thể gồm tam giác tăng có kháng cự ngang, tam giác giảm có hỗ trợ ngang và tam giác cân có hai cạnh dốc. Mẫu hình này cần tối thiểu hai đỉnh và hai đáy để xác lập.
Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam tóm gọn cấu trúc bằng hai đường xu hướng ngược chiều nhau, hoặc một đường đi ngang kết hợp một đường hướng lên hay hướng xuống. Cạnh nằm ngang phản ánh lực mua hoặc bán tại một mức giá cố định. Ở tam giác tăng, thị trường nhiều lần chạm cùng một mức kháng cự trong khi các đáy liên tục nâng cao. Bên mua chấp nhận trả giá cao hơn qua từng nhịp điều chỉnh. Quy luật này nằm ở bài vùng hỗ trợ và kháng cự.
Chứng khoán DNSE yêu cầu ít nhất hai đỉnh và hai đáy để kẻ hai đường giới hạn. StockCharts bổ sung rằng cấu trúc chuẩn thường ghi nhận sáu điểm chạm, chia đều ba điểm cho mỗi cạnh trước khi giá thoát ra ngoài.
Hai cạnh hội tụ tạo ra hạn sử dụng cho mẫu hình
Điểm khác biệt của cấu trúc này nằm ở đường giới hạn. Đường viền cổ nằm ngang trên đồ thị giá có thể kéo dài vô tận. Hai cạnh tam giác lại cắt nhau tại một điểm duy nhất gọi là đỉnh tam giác. Giá càng tiến gần đỉnh, không gian dao động càng thu hẹp lại.
Tài liệu phân tích vì thế đưa ra một khoảng thời gian phá vỡ thích hợp. Phá vỡ, tức lúc giá vượt hẳn ra ngoài đường giới hạn của mẫu hình, có thời điểm lý tưởng riêng. StockCharts ghi nhận khoảng phá vỡ đẹp nhất nằm từ một nửa tới ba phần tư chặng đường tính từ gốc đến đỉnh tam giác. Giá bứt phá trước mốc một nửa có thể là vội. Giá di chuyển quá sát đỉnh lại khiến lực bứt phá mất tác dụng vì hai cạnh đã sát nhau.
StockCharts phân loại thêm các mốc thời gian trên đồ thị. Mẫu hình hình thành dưới ba tuần thường xếp vào nhóm cờ đuôi nheo. Tam giác chuẩn thường kéo dài khoảng ba tháng.
Chiều cao tam giác hẹp dần qua từng nấc giá
Tại thị trường chứng khoán Việt Nam, cổ phiếu khớp lệnh theo bước giá, tức khoảng cách tối thiểu giữa hai mức giá liên tiếp đặt trên sàn. Cổ phiếu thuộc khoảng 10.000 đến 49.950 đồng trên sàn HOSE có bước giá 50 đồng. Khi quy đổi chiều cao mẫu hình ra số nấc giá, khoảng dao động giảm rất nhanh theo thời gian.
Xét một ví dụ dựng bằng số để đo. Một mã cổ phiếu dao động quanh mốc 30.000 đồng tạo tam giác cân cao 3.000 đồng. Hai cạnh hội tụ đều đặn trong 60 phiên giao dịch. Mỗi phiên trôi qua, chiều cao mẫu hình mất đi 50 đồng, tương ứng bớt đi đúng một nấc giá.
| Mốc trong tam giác | Phiên thứ | Chiều cao còn lại | Số nấc |
|---|---|---|---|
| Gốc | 0 | 3.000 đồng | 60 |
| Một nửa chặng | 30 | 1.500 đồng | 30 |
| Ba phần tư chặng | 45 | 750 đồng | 15 |
| Sát đỉnh | 58 | 100 đồng | 2 |
Ở phiên thứ 58 trong bảng, khoảng cách giữa hai cạnh chỉ còn hai nấc giá. Lúc này, giá dao động bên trong đường giới hạn nghĩa là thị trường chỉ dịch chuyển giữa ba mức giá liền kề. Cây nến đồ thị không thể hoàn thiện cả thân lẫn bóng trong biên độ quá hẹp đó. Đây là hạn chế kỹ thuật từng được phân tích chi tiết ở bài mẫu hình nến Việt Nam.
Động lực một phiên trần lấn át phần tam giác còn lại
Sàn HOSE quy định biên độ dao động, tức mức tăng giảm giá tối đa trong ngày, là 7%. Với mã cổ phiếu giá 30.000 đồng, một phiên tăng kịch trần đẩy giá dịch chuyển 2.100 đồng, tương đương 42 nấc giá.
So sánh con số 42 nấc giá này với chiều cao tam giác theo thời gian sẽ thấy điểm mâu thuẫn. Tam giác thu hẹp một nấc mỗi phiên. Chiều cao mẫu hình giảm xuống đúng 2.100 đồng vào phiên thứ 18, tương đương 30% tổng chặng đường. Kể từ phiên 18 trở đi, biên độ của riêng một phiên tăng trần đã rộng hơn toàn bộ không gian còn lại của mẫu hình.
Khoảng phá vỡ lý tưởng từ phiên 30 đến phiên 45 hoàn toàn rơi vào vùng bị lấn át này. Trong suốt cửa sổ phá vỡ khuyến nghị, biến động mạnh ở một phiên giao dịch bình thường cũng đủ sức làm giá chạm cả hai cạnh và đóng cửa bên ngoài mẫu hình. Giá thoát ra ngoài lúc này xuất phát từ biên độ ngày chứ không phản ánh thay đổi cấu trúc.
Nhà đầu tư vì vậy cần quan sát thêm phiên tiếp theo để xác định tín hiệu. Bài phá vỡ giả giúp loại bỏ các điểm phá vỡ thiếu bền vững khi hai đường ranh giới quá gần nhau.
