Trong phân tích kỹ thuật mô hình giá, thường được chia thành hai nhóm: mô hình tiếp diễn và mô hình đảo chiều. Chữ nhật, tam giác và nêm thường được xếp vào nhóm tiếp diễn, trong khi vai đầu vai, hai đỉnh, hai đáy hay ba đỉnh được xem là mô hình đảo chiều.
Tuy nhiên, tên gọi không quyết định hướng phá vỡ. Thống kê của Thomas Bulkowski cho thấy một số mô hình có thể phá vỡ theo hướng ngược với nhóm mà chúng được phân loại.
Mô hình tiếp diễn và mô hình đảo chiều khác nhau thế nào?
Mô hình tiếp diễn xuất hiện khi giá tích lũy trong thời gian ngắn trước khi tiếp tục xu hướng cũ. Ngược lại, mô hình đảo chiều báo hiệu xu hướng hiện tại kết thúc và chuyển sang xu hướng mới.
Điểm khác biệt nằm ở xu hướng trước khi mô hình hình thành, không đơn thuần ở hình dạng của mô hình.
- Mô hình đảo chiều: vai đầu vai, hai đỉnh, hai đáy, ba đỉnh, ba đáy và kim cương.
- Mô hình tiếp diễn: nêm, tam giác, chữ nhật, cờ, cờ đuôi nheo và cốc tay cầm.
Đáng chú ý, cốc tay cầm xuất hiện trong xu hướng giảm có thể dự báo giá đảo chiều tăng. Điều này cho thấy một hình dạng có thể xuất hiện ở cả hai nhóm tùy bối cảnh.
Cùng một mô hình chữ nhật nhưng hướng phá vỡ khác nhau
StockCharts xếp mô hình chữ nhật vào nhóm trung tính, bởi hướng đi tiếp theo phụ thuộc vào cú phá vỡ.
Thomas Bulkowski phân chia chữ nhật thành hai dạng dựa trên xu hướng dẫn vào mô hình:
Mẫu hình theo Bulkowski | Xu hướng đi vào | Phá lên | Ý nghĩa khi phá lên |
|---|---|---|---|
Chữ nhật đỉnh | Tăng | 63% số lần | Tiếp diễn |
Chữ nhật đáy | Giảm | 59% số lần | Đảo chiều |
Chữ nhật đỉnh hình thành sau xu hướng tăng và phá lên 63% số lần, phù hợp với tính chất tiếp diễn.
Trong khi đó, chữ nhật đáy xuất hiện sau xu hướng giảm nhưng lại phá lên 59% số lần. Như vậy, mô hình chữ nhật sau xu hướng giảm có xu hướng đảo chiều nhiều hơn tiếp tục xu hướng cũ.
Điều này cho thấy việc chỉ dựa vào tên nhóm của mô hình có thể dẫn đến cách đọc sai hướng phá vỡ.
Xu hướng đi vào quan trọng hơn tên gọi mô hình
Tam giác giảm thường được hiểu là mô hình mang thiên hướng giảm, với giá thu hẹp giữa đường hỗ trợ nằm ngang và đường kháng cự dốc xuống.
Tuy nhiên, thống kê của Bulkowski cho thấy tam giác giảm phá lên 53% số lần. Nếu giá tăng trước khi bước vào mô hình, tỷ lệ phá lên tăng lên 63%.
Mẫu hình | Xu hướng đi vào | Phá lên |
|---|---|---|
Tam giác tăng | Bất kỳ | 63% số lần |
Tam giác cân | Bất kỳ | 60% số lần |
Tam giác giảm | Bất kỳ | 53% số lần |
Tam giác giảm | Giá đi lên rồi vào | 63% số lần |
Cùng một hình dạng nhưng xu hướng đi vào khác nhau có thể làm thay đổi xác suất phá vỡ.
Với các mô hình đảo chiều, xu hướng đi vào còn quan trọng hơn. Bulkowski nhấn mạnh rằng vai đầu vai đỉnh phải có xu hướng tăng dẫn vào. Nếu không có đoạn tăng trước đó, mô hình không được xem là vai đầu vai đỉnh.
Xu hướng đi vào trên HOSE có thể nhìn qua các phiên tăng giảm
Trên HOSE, xu hướng đi vào có thể được hình dung thông qua từng phiên giao dịch.
Từ mức 20.000 đồng, ba phiên trần với mức tăng tối đa 7% đưa giá lên 24.400 đồng. Nếu một chiếc hộp tích lũy xuất hiện ngay sau chuỗi tăng này, đó là chữ nhật đỉnh.
Ngược lại, nếu chiếc hộp xuất hiện sau ba phiên sàn, tức các phiên giá giảm tối đa biên độ, nó trở thành chữ nhật đáy.
Theo thống kê trong bài, tỷ lệ phá lên thay đổi từ 63% ở chữ nhật đỉnh xuống 59% ở chữ nhật đáy.
