Mẫu hình cờ ở bài trước dễ thất bại vì thời gian tích lũy ngắn. Trái lại, mô hình cốc tay cầm lại gặp vấn đề ngược lại. Nhà giao dịch William O'Neil phổ biến mẫu hình này từ thập niên 1980, mô tả nền giá gồm phần đáy vòng cung và nhịp rũ bỏ nhẹ bên phải. Mẫu hình mất nhiều tháng để hình thành, đủ lâu để đi qua các sự kiện doanh nghiệp làm giá cổ phiếu sụt giảm trên đồ thị. Bài viết này nằm trong tuyến mô hình giá và nối tiếp ngay sau bài mô hình cờ.
Mô hình cốc tay cầm là gì
Mô hình cốc tay cầm là dạng nền giá gồm hai phần chính: phần cốc có đáy vòng cung sau một nhịp tăng với hai mép xấp xỉ ngang nhau, và phần tay cầm là nhịp điều chỉnh nhẹ ở bên phải, nằm ở nửa trên của cốc. Điểm mua xuất hiện khi giá vượt qua miệng cốc thay vì đáy.
Miệng cốc nối hai đỉnh lại với nhau tạo ra một vùng kháng cự (vùng giá mà lực bán xuất hiện cản đà tăng) bị giá kiểm tra hai lần. Tình huống này tuân theo đúng quy luật vận động ở bài vùng hỗ trợ và kháng cự. Bên cạnh biến động giá, khối lượng cạn dần ở phần tay cầm là điều kiện đi kèm không thể thiếu. Cách đọc dãy cột giao dịch sụt giảm này nằm ở bài khối lượng cạn kiệt.
Bốn con số dựng nên cái cốc
Tài liệu phân tích đặt ra các tiêu chuẩn định lượng nghiêm ngặt cho mẫu hình này. Các thông số không đứng riêng lẻ mà liên kết chặt chẽ với nhau:
| Ràng buộc | Khoảng lý tưởng | Giới hạn |
|---|---|---|
| Thời gian thân cốc | từ 7 tuần | tới 65 tuần |
| Độ sâu cốc | 12 tới 15% | tối đa 30%, quá 50% là hỏng |
| Thời gian tay cầm | 1 tới 4 tuần | - |
| Độ sâu tay cầm | 5 tới 10% | tối đa 15%, tức một phần ba độ sâu cốc |
Nguồn tài liệu từ StockCharts diễn đạt độ sâu theo góc nhìn khác. Phần thân cốc nên hồi lại không quá một phần ba so với nhịp tăng đã diễn ra trước đó. Mục tiêu biến động giá sau khi bứt phá lên trên miệng cốc được tính đúng bằng khoảng cách chiều cao từ mép bên phải xuống tới đáy cốc.
Cái cốc dài tới mức nuốt cả ngày chốt quyền
Thời gian hình thành từ 7 đến 65 tuần là chi tiết đáng lưu ý nhất tại thị trường Việt Nam. Một nền giá kéo dài tới mười lăm tháng gần như chắc chắn sẽ trải qua ít nhất một ngày giao dịch không hưởng quyền (ngày nhà đầu tư mua cổ phiếu sẽ không được nhận cổ tức hay quyền mua cổ phiếu phát hành thêm).
Vào phiên giao dịch này, giá tham chiếu (mức giá cơ sở dùng để tính biên độ giao dịch trong ngày) bị điều chỉnh giảm xuống theo công thức của sở giao dịch. Giá đóng cửa của phiên trước đó được trừ đi phần cổ tức bằng tiền mặt, sau đó chia cho tổng của một và tỷ lệ thưởng cổ phiếu. Giả sử một cổ phiếu đang giao dịch ở mức giá 20.000 đồng:
| Sự kiện chốt quyền | Giá tham chiếu mới | Cú tụt |
|---|---|---|
| Cổ tức tiền mặt 10% | 19.000 đồng | 5,0% |
| Thưởng cổ phiếu 10% | 18.200 đồng | 9,0% |
| Cả hai cùng lúc | 17.250 đồng | 13,8% |
Kết quả ở dòng cuối cùng của bảng bộc lộ giới hạn thực tế của mẫu hình. Cú sụt 13,8% xảy ra hoàn toàn do phép tính kỹ thuật ngày chốt quyền, rơi đúng vào khoảng 12% đến 15% mà tài liệu coi là độ sâu lý tưởng của cả cái cốc. Yếu tố kỹ thuật này tự đào xong cả lòng cốc trên biểu đồ, dù không ai bán ra và tổng tài sản của nhà đầu tư không giảm.
