Bỏ qua để tới nội dung chính

Sóng Elliott là gì: 5 sóng đẩy, 3 sóng điều chỉnh và 3 quy tắc đếm

Sóng Elliott là gì: 5 sóng đẩy, 3 sóng điều chỉnh vận hành ra sao, 3 quy tắc đếm sóng nào không được vi phạm, và vì sao mỗi người đếm có thể ra các kịch bản khác nhau?

Ban Biên Tập Học Đầu Tư9 phút đọc
Đường giá trên nền tối đi qua tám điểm đánh số 1 tới 5 trên nền xanh và A, B, C trên nền đỏ; chữ lớn bên phải ghi 5 sóng đẩy và 3 điều chỉnh
Đường giá trên nền tối đi qua tám điểm đánh số 1 tới 5 trên nền xanh và A, B, C trên nền đỏ; chữ lớn bên phải ghi 5 sóng đẩy và 3 điều chỉnh

Khi xem biểu đồ chứng khoán, bạn có thể bắt gặp các con số 1, 2, 3, 4, 5 cùng các chữ A, B, C được đánh dấu trên đường giá. Đây là cách đánh dấu trong lý thuyết sóng Elliott.

Bài viết này giải thích sóng Elliott là gì, cấu trúc năm sóng đẩy, ba sóng điều chỉnh, ba quy tắc đếm bắt buộc và những hạn chế khiến cùng một biểu đồ có thể xuất hiện nhiều cách đếm khác nhau.

Đây là bài trụ trong tuyến nội dung về sóng Elliott. Bạn có thể đọc trước lý thuyết Dow và xác định xu hướng.

Sóng Elliott là gì

Sóng Elliott là phương pháp phân tích kỹ thuật dựa trên giả định giá thị trường di chuyển theo chu kỳ lặp lại gồm tám sóng. Một chu kỳ gồm năm sóng đẩy đi theo xu hướng chính và ba sóng điều chỉnh đi ngược xu hướng.

Mô hình này được áp dụng trên nhiều khung thời gian, từ vài phút đến hàng thập kỷ.

Ralph Nelson Elliott (1871–1948), một kế toán viên người Mỹ, phát triển lý thuyết này vào những năm 1930. Ông xuất bản The Wave Principle năm 1938, sau đó công bố các bài viết tóm tắt trên Financial World năm 1939 và tổng kết hệ thống lý thuyết vào năm 1946.

Theo giả định cốt lõi được mô tả, giá cổ phiếu không chuyển động hoàn toàn ngẫu nhiên. Biến động giá phản ánh tâm lý tập thể của nhà đầu tư, và tâm lý này có xu hướng lặp lại theo chu kỳ.

Cấu trúc năm sóng đẩy và ba sóng điều chỉnh

Một chu kỳ Elliott hoàn chỉnh gồm hai pha:

  • Pha đẩy: gồm năm sóng, đánh số từ 1 đến 5, đi theo xu hướng chính.
  • Pha điều chỉnh: gồm ba sóng A, B, C, đi ngược lại pha đẩy trước đó.

Trong năm sóng đẩy, sóng 1, 3 và 5 đi cùng chiều xu hướng. Sóng 2 và 4 là các nhịp điều chỉnh ngược chiều.

Sau khi sóng 5 hoàn tất, pha điều chỉnh bắt đầu. Sóng A và C đi theo hướng điều chỉnh, trong khi sóng B là nhịp hồi nằm giữa A và C.

Đường giá dựng bằng số đi 100, 110, 104, 124, 117, 128 trong pha đẩy đánh số 1 tới 5, rồi 119, 124, 112 trong pha điều chỉnh đánh A, B, C; hai vạch vàng ở gốc sóng 1 là 100 và đỉnh sóng 1 là 110; bên phải kiểm ba quy tắc: sóng 2 lùi 60%, sóng 3 dài 20 so với 10 và 11, sóng 4 dừng ở 117 trên 110
Một chu kỳ tám sóng và ba quy tắc kiểm trên số

Ví dụ về năm sóng đẩy

Giả sử giá bắt đầu từ 100:

  • Sóng 1: 100 lên 110, tăng 10 điểm.
  • Sóng 2: 110 xuống 104, giảm 6 điểm.
  • Sóng 3: 104 lên 124, tăng 20 điểm.
  • Sóng 4: 124 xuống 117, giảm 7 điểm.
  • Sóng 5: 117 lên 128, tăng 11 điểm.

Trong ví dụ này, sóng 2 thoái lui 60% sóng 1, còn sóng 4 thoái lui khoảng 35% sóng 3.

Các mức Fibonacci như 38,2% có thể được dùng để tham khảo độ sâu của nhịp điều chỉnh. Tuy nhiên, việc sóng 2 thoái lui 60% hay 38,2% đều có thể hợp lệ.

Sóng 3 trong ví dụ dài 20 điểm, gấp đôi sóng 1. Đây là dạng thường gặp. WaveBasis cho biết sóng 3 thường là sóng dài nhất trong pha đẩy, nhưng lý thuyết không bắt buộc sóng 3 phải dài nhất.

Ba sóng điều chỉnh A, B, C

Sau đỉnh 128:

  • Sóng A: 128 xuống 119, giảm 9 điểm.
  • Sóng B: 119 lên 124, hồi 5 điểm.
  • Sóng C: 124 xuống 112, giảm 12 điểm.

Sóng B lấy lại khoảng 56% mức giảm của sóng A. Sóng C giảm sâu hơn sóng A và kết thúc tại 112.

Sau toàn bộ chu kỳ, giá vẫn cao hơn mức khởi đầu 100. Pha đẩy tăng tổng cộng 28 điểm, trong khi pha điều chỉnh lấy đi 16 điểm.

Các mô hình điều chỉnh như zigzag, phẳng và tam giác sẽ được phân tích riêng trong tuyến nội dung về sóng Elliott.

Ba quy tắc đếm sóng Elliott bắt buộc

Ba quy tắc cốt lõi của đếm sóng Elliott khác với các tỷ lệ Fibonacci ở chỗ: đây là điều kiện bắt buộc. Nếu một cách đếm vi phạm quy tắc, cách đếm đó phải được đánh số lại.

1. Sóng 2 không được vượt điểm bắt đầu sóng 1

Sóng 2 không được lùi sâu hơn điểm bắt đầu của sóng 1.

Trong ví dụ, sóng 1 bắt đầu tại 100 nên đáy sóng 2 phải nằm trên 100. Sóng 2 dừng tại 104 nên cách đếm vẫn hợp lệ.

2. Sóng 3 không được ngắn nhất

Sóng 3 không được là sóng ngắn nhất trong ba sóng 1, 3 và 5.

Ví dụ:

  • Sóng 1 dài 10 điểm.
  • Sóng 3 dài 20 điểm.
  • Sóng 5 dài 11 điểm.

Sóng 3 không phải sóng ngắn nhất nên cách đếm đáp ứng quy tắc.

Điểm đáng chú ý là quy tắc này chưa thể được kiểm tra hoàn toàn khi sóng 5 chưa kết thúc. Trong thời gian sóng 5 vẫn vận động, cách đếm hiện tại vẫn có thể bị phá vỡ về sau.

3. Sóng 4 không được lấn vào vùng giá sóng 1

Sóng 4 không được lấn vào vùng giá của sóng 1.

Trong ví dụ, đỉnh sóng 1 là 110 và đáy sóng 4 là 117. Vì sóng 4 vẫn nằm trên vùng giá sóng 1 nên cách đếm hợp lệ.

WaveBasis lưu ý một ngoại lệ liên quan đến mô hình tam giác chéo, trong đó sóng 4 có thể lấn vào vùng giá sóng 1. Ngoài trường hợp này, quy tắc thứ ba vẫn được xem là điều kiện bắt buộc.

100110120130140gốc sóng 1đỉnh sóng 112345gốc 100 và đỉnh sóng 1 ở 110 giữ nguyên
Qua · Sóng 2 không lùi quá 100% sóng 1
đáy 104, lùi 60% sóng 1
Qua · Sóng 3 không ngắn nhất trong 1, 3, 5
sóng 1 dài 10, sóng 3 dài 20, sóng 5 dài 11
Qua · Sóng 4 không lấn vào vùng giá sóng 1
đáy 117 trên đỉnh sóng 1 là 110

Cả ba quy tắc đều qua: đây là một cách đếm được phép, chưa chắc là cách đếm đúng.

Pha đẩy dựng bằng số, cùng dữ liệu với hình năm sóng trong bài. Ba quy tắc theo cách trình bày của Wikipedia và DSC. Điểm nào bị kéo ngược hình dạng, chẳng hạn đỉnh sóng 3 thấp hơn đáy sóng 2, được đẩy lại để mỗi điểm vẫn là một đỉnh hay một đáy.

Cấp độ sóng trong mô hình Elliott

Một đặc điểm quan trọng của lý thuyết sóng Elliott là cấu trúc năm sóng và ba sóng được cho là lặp lại trên nhiều khung thời gian.

Một sóng lớn trên biểu đồ tuần có thể tiếp tục được chia thành các sóng nhỏ hơn trên biểu đồ ngày.

Chín cấp độ sóng thường được liệt kê từ lớn đến nhỏ gồm:

Cấp độ sóng

Độ dài thời gian

Grand supercycle

Nhiều thế kỷ

Supercycle

Nhiều thập kỷ, khoảng 40 đến 70 năm

Cycle

Từ một năm đến vài năm

Primary

Từ vài tháng đến hai năm

Intermediate

Từ vài tuần đến vài tháng

Minor

Vài tuần

Minute

Vài ngày

Minuette

Vài giờ

Subminuette

Vài phút

Việc nhiều cấp độ sóng chồng lên nhau khiến đếm sóng Elliott trở nên phức tạp. Người phân tích cần xác định rõ cấp độ đang quan sát trước khi đánh số trên biểu đồ.

Phương pháp này có thể kết hợp với phân tích đa khung thời gian, trong đó khung thời gian lớn được dùng để xác định xu hướng chủ đạo.

Vì sao cùng một biểu đồ có thể có hai cách đếm?

Ba quy tắc Elliott giúp loại bỏ những cách đánh số vi phạm điều kiện bắt buộc, nhưng không đảm bảo chỉ tồn tại một cách đếm duy nhất.

Với cùng sáu mốc giá 100, 110, 104, 124, 117 và 128, có thể xuất hiện hai cách diễn giải.

Hai ô cùng sáu điểm giá 100, 110, 104, 124, 117, 128: ô trái đánh số 1 tới 5 và vẽ mũi tên đi xuống ghi A B C; ô phải đánh số 1, 2 rồi (i), (ii), (iii) bên trong sóng 3 và vẽ mũi tên đi lên ghi còn lên
Cùng sáu điểm giá, hai cách đếm, hai kỳ vọng ngược nhau

Ở cách thứ nhất, nhà phân tích xem năm sóng đẩy đã hoàn tất tại 128 và dự kiến thị trường bước vào pha điều chỉnh A-B-C.

Ở cách thứ hai, các mốc 124, 117 và 128 được xem là các sóng nhỏ (i), (ii), (iii) nằm bên trong sóng 3 lớn. Theo cách này, sóng 3 chưa hoàn thành và giá vẫn có thể tiếp tục đi lên.

Điểm đáng chú ý là cả hai cách đếm đều có thể tuân thủ ba quy tắc tại thời điểm quan sát.

Đây cũng là một trong những điểm gây tranh luận về phương pháp Elliott. Theo Wikipedia, David Aronson cho rằng nguyên lý sóng Elliott không phải một lý thuyết đúng nghĩa mà giống một câu chuyện, do các quy tắc có định nghĩa tương đối lỏng và tạo khoảng trống cho người phân tích tự diễn giải.

Nhà toán học Benoit Mandelbrot cũng cho rằng dự báo bằng sóng là một việc rất bấp bênh và thành tích của phương pháp này, tương tự phần lớn phân tích kỹ thuật, nhiều lắm là lẫn lộn.

Điểm này tương đồng với vấn đề được phân tích trong bài chỉ báo kỹ thuật có chính xác không: khi một công cụ cho phép quá nhiều cách diễn giải, nhà đầu tư có thể dễ chọn phương án phù hợp với kỳ vọng của mình.

Ứng dụng sóng Elliott trong giao dịch thực tế

Giá trị thực tế của sóng Elliott không nhất thiết nằm ở việc dự báo chính xác tương lai. Một cách sử dụng quan trọng hơn là xác định mức giá khiến kịch bản đếm sóng bị phá vỡ.

Mỗi kịch bản cần có một ranh giới rõ ràng để biết khi nào nó không còn hợp lệ.

Ví dụ, nếu mốc 128 được xem là sóng nhỏ (iii) bên trong sóng 3 lớn, thì sóng nhỏ (iv) tiếp theo không được lấn vào vùng giá của sóng nhỏ (i), tức không được xuống dưới 124.

Nếu giá xuyên qua 124, cách đếm này bị loại.

Quy tắc về độ dài cũng tạo ra một ranh giới khác. Nếu sóng nhỏ (iii) dài 11 điểm trong khi sóng (i) dài 20 điểm, sóng (v) không thể khiến sóng (iii) trở thành sóng ngắn nhất trong ba sóng.

Để hạn chế việc tự điều chỉnh kịch bản theo diễn biến giá, có thể duy trì ba thói quen:

  • Ghi trước mức giá phá vỡ kịch bản trước khi ra quyết định giao dịch.
  • Giữ tối thiểu hai phương án đếm sóng và quan sát giá loại bỏ phương án nào trước.
  • Xem Fibonacci là công cụ tham khảo, trong khi ba quy tắc bắt buộc là cơ sở kiểm tra cách đếm.

Với thị trường chứng khoán Việt Nam, biên độ dao động giá và những phiên thanh khoản mỏng có thể làm biến dạng các đỉnh, đáy và gây khó khăn cho việc đếm sóng. Tuyến nội dung này sẽ có bài riêng về cách đếm sóng trên VN-Index.

Các bài viết tiếp theo trong tuyến sóng Elliott

Các bài tiếp theo sẽ đi sâu vào:

  • Đặc điểm của từng sóng trong pha đẩy.
  • Cấu trúc điều chỉnh A-B-C.
  • Các mô hình zigzag, phẳng và tam giác.
  • Khái niệm sóng mở rộng.
  • Cách sử dụng Fibonacci để đo mục tiêu giá.
  • Những lỗi đếm sóng phổ biến.
  • Nguyên nhân khiến hai người có thể đưa ra hai kịch bản khác nhau trên cùng một biểu đồ.

Để hiểu vị trí của sóng Elliott trong phân tích kỹ thuật, bạn có thể đọc thêm bài phân tích kỹ thuật là gì.

Câu hỏi thường gặp

Sóng Elliott là gì?

Sóng Elliott là cách đọc xu hướng giá của Ralph Nelson Elliott, phát triển trong thập niên 1930. Theo lý thuyết này, giá đi theo nhịp lặp lại: năm sóng theo chiều xu hướng, đánh số 1 tới 5, rồi ba sóng điều chỉnh ngược chiều, đánh A, B, C. Mỗi sóng lại chia nhỏ thành các sóng cấp thấp hơn theo đúng khuôn đó.

Ba quy tắc đếm sóng Elliott là gì?

Sóng 2 không bao giờ lùi quá 100% sóng 1. Sóng 3 không được là sóng ngắn nhất trong ba sóng 1, 3 và 5. Sóng 4 không lấn vào vùng giá của sóng 1. WaveBasis ghi quy tắc thứ ba có một ngoại lệ hiếm ở dạng tam giác chéo. Vi phạm một quy tắc thì cách đếm đó sai và phải đánh số lại.

Vì sao hai người đếm sóng Elliott lại ra hai kết quả khác nhau?

Vì ba quy tắc chỉ loại được cách đếm sai chứ không chọn được một cách đếm duy nhất. Cùng một đoạn giá thường có vài cách đánh số cùng qua cả ba quy tắc, và mỗi cách cho một kỳ vọng khác về hướng đi kế tiếp. David Aronson gọi các quy tắc này là định nghĩa lỏng, cho người đếm quá nhiều chỗ để diễn giải.

Sóng Elliott có dự báo được giá không?

Không có bằng chứng chắc chắn. Benoit Mandelbrot viết rằng dự báo bằng sóng là việc rất bấp bênh và thành tích của nó, như phần lớn phân tích kỹ thuật, nhiều lắm là lẫn lộn. Chỗ dùng được nhất của sóng Elliott là biết trước mức giá mà tại đó cách đếm của bạn sai.

Nguồn tham khảo

  1. [1]Elliott wave principle — Wikipedia
  2. [2]Sóng Elliott là gì? Hướng dẫn giao dịch theo sóng Elliott — Chứng khoán DSC
  3. [3]What are the core Elliott Wave rules? — WaveBasis

Tuyến bài · Phần 1/11

Sóng Elliott

  1. 1Sóng Elliott là gì: 5 sóng đẩy, 3 sóng điều chỉnh và 3 quy tắc đếm
  2. 2Sóng đẩy Elliott: năm sóng, năm tính cách và mốc nào được phép lệch
  3. 3Sóng điều chỉnh ABC: cấu trúc 5-3-5 và cách nhận diện
  4. 4Quy tắc đếm sóng Elliott: 3 quy tắc và cách kiểm tra
  5. 5Sóng mở rộng Elliott: từ 5 sóng thành 9 nhịp và sóng 5 cụt
  6. 6Mô hình sóng điều chỉnh Elliott: Zigzag, phẳng và tam giác
  7. 7Sóng Elliott và Fibonacci: cách xác định vùng mục tiêu giá
  8. 8Cấp độ sóng Elliott: từ 8 sóng đến 144 sóng
  9. 9Đếm sóng Elliott sai ở đâu: 4 lỗi và mức giá khiến cách đếm phải bỏ
  10. 10Sóng Elliott có chính xác không? 199 trên 200 chuỗi tung đồng xu có 5 sóng hợp lệ
  11. 11Sóng Elliott VN-Index: 3 cách đếm và thời điểm công bố

Tác giả

Ban Biên Tập Học Đầu TưBan biên tập

Ban biên tập Học Đầu Tư chịu trách nhiệm thu thập, đối chiếu và biên tập toàn bộ nội dung trên trang. Chúng tôi ưu tiên nguồn sơ cấp — công bố thông tin của HOSE, HNX, UPCoM, báo cáo tài chính đã kiểm toán và số liệu của cơ quan quản lý — và luôn ghi rõ nguồn cho mọi số liệu xuất hiện trong bài.

  • Kiểm chứng nguồn sơ cấp
  • Không nhận tài trợ theo mã cổ phiếu

Nội dung được rà soát lần gần nhất ngày .

Bài viết liên quan