Bạn xem một cổ phiếu trên khung giờ và thấy nó đang rơi. Mở khung tuần lên thì nó đang trong một nhịp tăng kéo dài nửa năm. Hai màn hình, hai kết luận trái ngược, và cả hai đều không sai. Đó là lúc cần tới phân tích đa khung thời gian.
Bài này nói về cách các khung liên hệ với nhau, thứ tự đọc đúng, và cái bẫy lớn nhất của phương pháp. Đây là bài cuối của tuyến Xu hướng, hỗ trợ và kháng cự.
Phân tích đa khung thời gian là gì
Đó là việc đọc cùng một cổ phiếu trên nhiều khung khác nhau, thường là tuần, ngày và một khung nhỏ hơn. Khung lớn dùng để xác định xu hướng chính, khung nhỏ dùng để chọn thời điểm. Điểm mấu chốt: các khung không chứa dữ liệu khác nhau, chúng gộp đúng một chuỗi giá theo những cách khác nhau.
Một cây nến tuần được dựng từ năm cây nến ngày: nó lấy giá mở cửa của phiên đầu tuần, giá đóng cửa của phiên cuối tuần, mức cao nhất và thấp nhất của cả tuần. Không có thông tin nào được thêm vào. Chỉ có thông tin bị gộp lại, và phần bị gộp chính là các dao động bên trong tuần.
Điều đó dẫn tới một hệ quả đáng nhớ. Khung lớn hơn không đáng tin hơn vì nó biết nhiều hơn, mà vì nó bỏ qua nhiều nhiễu hơn. Đổi lại, nó phản ứng chậm hơn hẳn.
Ba khung cho ba câu trả lời, cả ba đều đúng
Đây là chỗ người mới thấy khó chịu nhất, và cũng là chỗ hiểu sai phổ biến nhất.
Khung tuần đang tăng, khung ngày đi ngang, khung giờ đang giảm. Ba kết luận này không mâu thuẫn, vì chúng trả lời ba câu hỏi khác nhau: xu hướng nửa năm qua, trạng thái sáu tuần qua, và diễn biến hai phiên qua.
Một cổ phiếu trong xu hướng tăng dài hạn vẫn có những tuần đi ngang, và trong những tuần đó vẫn có những phiên giảm. Mọi thứ đều bình thường. Cái không bình thường là dùng câu trả lời của khung này để kết luận cho câu hỏi của khung khác.
Cách dùng thực dụng: gán cho mỗi khung một vai trò cố định trước khi mở đồ thị, rồi giữ nguyên vai trò đó. Funan mô tả cùng nguyên tắc trong tài liệu về khung thời gian, và tài liệu của Học Làm Trader ghép các khung theo kiểu giao dịch, chẳng hạn người giữ vài tuần dùng cặp ngày và tuần, người giữ nhiều tháng dùng cặp tuần và tháng.
Đọc từ trên xuống, đừng đọc từ dưới lên
Thứ tự đọc quan trọng hơn việc chọn bao nhiêu khung.
Khung tuần trả lời câu hỏi xu hướng chính đang là gì. Khung ngày trả lời câu hỏi vùng giá nào đáng chú ý, và cách dựng vùng nằm ở bài xác định xu hướng bằng cấu trúc đỉnh đáy. Khung nhỏ hơn chỉ làm đúng một việc là tìm thời điểm khớp với hai câu trả lời phía trên.
Đọc ngược lại thì chuyện gì xảy ra. Bạn thấy một tín hiệu đẹp trên khung giờ, thích nó, rồi mở khung lớn lên để tìm lý do ủng hộ. Lúc đó khung lớn không còn là bối cảnh nữa, nó thành bằng chứng được tuyển chọn.
Khác biệt giữa hai cách đọc không nằm ở dữ liệu, nó nằm ở chỗ bạn quyết định trước hay quyết định sau khi đã có ý muốn.
Cái bẫy: đổi khung cho tới khi vừa ý
Đây là phiên bản tinh vi hơn của lỗi đã nói ở bài vẽ đường xu hướng, nơi người vẽ thử nhiều tổ hợp điểm neo rồi giữ lại đường đẹp nhất.
Với nhiều khung thời gian, việc tự lừa mình dễ hơn nhiều. Bạn đang cầm một cổ phiếu đang giảm trên khung ngày. Mở khung tuần lên, nó vẫn tăng. Yên tâm. Tuần sau khung tuần cũng xấu đi, mở khung tháng lên, nó vẫn tăng. Lại yên tâm.
Không có bước nào trong chuỗi đó sai về mặt kỹ thuật. Cái sai nằm ở chỗ khung được chọn sau khi đã biết mình muốn thấy gì.
Cách chặn khá đơn giản và khá khó làm: viết ra ba khung mình dùng, kèm vai trò của từng khung, trước khi mở bất kỳ đồ thị nào. Đổi bộ khung thì đổi cho toàn bộ danh mục, không đổi cho riêng một mã đang lỗ.
Có một trường hợp việc mở thêm khung thật sự hữu ích, và nó ngược với ví dụ trên: khi khung ngày cho thấy thị trường sideway mà bạn không hiểu vì sao. Mở khung tuần lên thì thấy cả dải đó chỉ là một nhịp nghỉ nhỏ giữa hai đoạn chạy.
Ở Việt Nam, khung nhỏ gần như không dùng được
Phần này không có trong tài liệu dịch, và nó cắt bỏ hẳn một tầng của phương pháp.
Cổ phiếu mua hôm nay không bán lại được trong cùng phiên. Mọi tín hiệu mà khung mười lăm phút hay khung một giờ đưa ra trong quãng chờ đó đều là tín hiệu bạn không làm gì được. Chúng vẫn hiện lên đồ thị, và đó chính là chỗ nguy hiểm: nhìn nhiều thành ra hành động theo, dù không hành động được đúng lúc.
Với cổ phiếu cơ sở, khung nhỏ nhất thật sự dùng được là khung ngày. Bộ ba hợp lý cho phần lớn nhà đầu tư cá nhân vì thế là tháng, tuần và ngày, chứ không phải ngày, giờ và phút như tài liệu nước ngoài mô tả.
Biên độ dao động làm lệch thêm một chút nữa. HOSE giới hạn 7% mỗi phiên, HNX 10%, UPCoM 15% theo quy chế giao dịch của hai sở, nên một cây nến ngày ở đây bị chặn trần biên độ còn cây nến tuần thì không. Khung tuần vì thế chở được nhiều thông tin tương đối hơn so với thị trường không giới hạn biên độ.
Cổ phiếu thanh khoản mỏng thì khung nhỏ mất nghĩa hoàn toàn. Trên đồ thị mười lăm phút của một mã chỉ khớp vài chục nghìn đơn vị mỗi phiên, phần lớn cây nến là những vạch phẳng không có giao dịch nào.
Thứ mang về được
Nhiều khung thời gian không cho bạn thêm thông tin, chúng cho thêm cách gộp cùng một chuỗi giá. Giá trị nằm ở chỗ khung lớn nhắc bạn rằng thứ đang thấy trên khung nhỏ có thể chỉ là nhiễu bên trong một nhịp lớn hơn.
Hai quy tắc đủ dùng cho phần lớn trường hợp. Đọc từ khung lớn xuống khung nhỏ, vì khung lớn đặt bối cảnh cho mọi thứ bên dưới. Và chốt bộ khung của mình từ trước, vì khung được chọn sau khi đã có ý muốn thì không còn là công cụ phân tích nữa.
Tuyến này khép lại ở đây. Từ cấu trúc đỉnh đáy, qua đường và vùng, tới các cú phá vỡ và trạng thái đi ngang, toàn bộ đều nhằm trả lời một câu duy nhất trước khi bạn động tới bất kỳ chỉ báo nào: thị trường đang ở trạng thái nào. Bài trụ xu hướng, hỗ trợ và kháng cự là chỗ bắt đầu nếu bạn muốn đọc lại cả tuyến theo thứ tự.
