Bạn đã học cách đọc vùng đi ngang qua phương pháp Wyckoff (hệ thống phân tích hành vi tích luỹ và phân phối của tiền lớn) và biết cách soi từng thanh nến theo VSA. Bạn chưa rõ hai công cụ kết hợp ra sao. Bộ đôi Wyckoff và VSA chia công việc rất rõ ràng. Wyckoff đọc tổng thể vùng đi ngang, VSA soi chi tiết từng phiên. Đây là bài thứ mười trong tuyến Wyckoff. Bạn nên đọc bài phương pháp VSA và bài nỗ lực và kết quả Wyckoff trước khi đi tiếp.
Wyckoff và VSA khác nhau ở đâu
Wyckoff đọc chiến dịch của dòng tiền lớn qua các vùng đi ngang và năm pha vận động. VSA (phân tích biên độ giá và khối lượng) áp quy luật nỗ lực và kết quả của Wyckoff lên từng phiên đơn lẻ, bằng ba biến: khối lượng, biên độ giá và vị trí giá đóng cửa. Wyckoff cho bạn bối cảnh chung, còn VSA đưa ra bằng chứng xác nhận.
LuxAlgo ghi nhận Tom Williams, một nhà giao dịch từng làm việc cho các quỹ tiền lớn tại Anh, phát triển VSA từ nền tảng Wyckoff. Ông xuất bản lý thuyết này năm 1993 trong cuốn The Undeclared Secrets That Drive the Stock Market, về sau tái bản dưới tên Master the Markets.
| Tiêu chí | Wyckoff | VSA |
|---|---|---|
| Cỡ đọc | Cả vùng đi ngang, hàng chục phiên | Một phiên duy nhất hoặc vài phiên lân cận |
| Đơn vị phân tích | Pha, mốc sự kiện, phép đếm nguyên nhân | Các kiểu phiên giao dịch có tên riêng |
| Câu hỏi cốt lõi | Dòng tiền lớn đang gom hay xả hàng | Phe bán hay phe mua thắng trong phiên |
| Tên gọi mẫu | SC, Spring, Test, SOS, LPS | Stopping volume, no supply, test, upthrust |
Hai phương pháp dùng chung một số tên gọi. Upthrust (phiên đẩy giá vượt đỉnh rồi quay đầu giảm nhanh) xuất hiện ở cả hai hệ thống. ATAS ghi nhận Tom Williams gọi no supply là "test of supply" hay gọi ngắn là "test". Tín hiệu này tương đồng với phiên Test của Wyckoff, phiên kiểm tra sau Spring (cú rũ bỏ đẩy giá xuống dưới vùng hỗ trợ rồi bật tăng trở lại).
Luật no supply và no demand trong VSA
Theo ATAS, Friston mô tả no demand là phiên thiếu cầu: giá tăng nhẹ, biên độ hẹp, giá đóng cửa nằm ở giữa thanh nến cùng khối lượng thấp hoặc thấp hơn hai phiên trước. No supply, phiên cạn cung có giá giảm nhẹ, khối lượng thấp và giá đóng cửa nằm ở phần trên thanh nến, là hình ảnh ngược lại.
Cả hai tín hiệu đều cần phiên tiếp theo xác nhận. Tín hiệu no demand được xác nhận khi phiên sau giảm giá đi kèm khối lượng tăng. Tín hiệu no supply được xác nhận khi phiên kế tiếp tăng giá với khối lượng cao hơn.
ATAS cảnh báo bẫy tâm lý phổ biến: nhà đầu tư thấy giá tăng với biên độ hẹp và khối lượng thấp liền vội vã bán ra. Trong một thị trường đang tăng mạnh, no demand có thể chỉ là một nhịp nghỉ tạm thời trước khi giá đi tiếp. Bối cảnh Wyckoff sẽ giúp bạn tránh sai lầm này.
Quét vùng tích luỹ bằng tín hiệu VSA
Thử áp dụng quy tắc trên vào vùng tích luỹ mẫu gồm 45 phiên. Dữ liệu mẫu chỉ có giá đóng cửa, không có giá cao nhất và thấp nhất trong phiên. Bài viết điều chỉnh quy tắc cho phù hợp:
- Biên độ lấy bằng độ thay đổi giá đóng cửa so với phiên trước.
- Biên độ hẹp nghĩa là nhỏ hơn mức trung bình của 10 phiên trước đó. Ngưỡng này do bài viết tự chọn. LuxAlgo lưu ý mỗi tác giả hay phần mềm lại đặt một ngưỡng khác.
- Do không kiểm tra được vị trí giá đóng cửa trong thanh nến, quy tắc ở đây lỏng hơn bản gốc và nhận nhiều phiên hơn.
Nếu chỉ lọc điều kiện khối lượng thấp hơn hai phiên trước mà bỏ qua biên độ, hệ thống tìm ra 11 phiên. Thêm điều kiện biên độ hẹp, số phiên giảm xuống 5. Nới điều kiện thành khối lượng "không cao hơn" hai phiên trước, danh sách có 8 phiên:
| Phiên | Pha | Giá | Thay đổi | Khối lượng | Hai phiên trước | Tín hiệu |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 17 | B | 104 | +3 | 0,8 | 0,9 và 1,2 | No demand |
| 19 | B | 105 | -2 | 0,8 | 0,9 và 0,8 | No supply, chỉ xuất hiện khi dùng luật lỏng |
| 21 | B | 99 | -2 | 0,7 | 0,8 và 0,8 | No supply |
| 30 | C | 96,5 | -1 | 0,6 | 0,9 và 1,1 | No supply |
| 36 | D | 109 | -2 | 0,8 | 1,9 và 2,0 | No supply |
| 37 | D | 107 | -2 | 0,7 | 0,8 và 1,9 | No supply |
| 38 | D | 106,5 | -0,5 | 0,7 | 0,7 và 0,8 | No supply, chỉ xuất hiện khi dùng luật lỏng |
| 43 | E | 118 | +2 | 1,3 | 1,4 và 1,3 | No demand, chỉ xuất hiện khi dùng luật lỏng |
Lớp lọc Wyckoff thứ nhất: vị trí các pha
LuxAlgo hướng dẫn trình tự đọc VSA: xem bối cảnh trước, quan sát phiên hiện tại, rồi tìm phiên xác nhận. Cùng một kiểu nến nhưng ý nghĩa sẽ khác hẳn tuỳ thuộc vào vị trí nền giá. Bài phương pháp VSA đã chỉ ra một phiên thân hẹp khối lượng thấp nằm giữa vùng đi ngang hầu như không có giá trị phân tích.
Khung pha Wyckoff giúp bạn lọc bỏ nhiễu. Phiên 17, 19 và 21 nằm tại pha B, giai đoạn giằng co hình thành nền giá. Phiên 43 cho tín hiệu no demand trong pha E, giai đoạn giá đã vào đà tăng rõ rệt. Tín hiệu ở phiên 43 rơi đúng trường hợp ATAS lưu ý: giá nghỉ một phiên rồi tăng tiếp lên 120. Lọc bỏ bốn phiên này, bạn còn lại phiên 30, 36, 37, 38 thuộc pha C và D, nơi diễn ra các nhịp kiểm tra cung cầu.
Phiên 21 là trường hợp đáng chú ý. Giá giảm về 99, áp sát đáy vùng đi ngang. Phiên 22 ngay sau đó tăng 3 điểm với khối lượng 0,8, cao hơn mức 0,7 của phiên 21. Tín hiệu no supply được xác nhận. Giá nhích lên 107,5 rồi lại giảm sâu xuống mốc Spring 94,5. Trong pha B, tín hiệu no supply dù có xác nhận vẫn không giữ được nền giá.
Lớp lọc Wyckoff thứ hai: tín hiệu xác nhận
Xét tiếp diễn biến phiên kế tiếp của bốn phiên còn lại:
- Phiên 30: phiên 31 tăng 3,5 điểm, khối lượng đạt 1,4, gấp hơn hai lần mức 0,6 của phiên 30. Tín hiệu được xác nhận.
- Phiên 36 và 37: các phiên liền sau vẫn giảm giá. Tín hiệu không được xác nhận.
- Phiên 38: phiên 39 tăng 2,5 điểm với khối lượng 1,2, cao hơn mức 0,7 của phiên 38. Tín hiệu được xác nhận.
Sau hai lớp lọc, danh sách chỉ còn phiên 30 và phiên 38. Phiên 30 chính là Test sau Spring, còn phiên 38 là LPS (Last Point of Support, điểm hỗ trợ cuối cùng trước khi bứt phá). Cả hai mốc này đều xuất hiện trong bài tích luỹ Wyckoff.
Ảnh hưởng của quy tắc phân tích đến kết quả
Phiên 38 chỉ lọt vào danh sách khi áp dụng quy tắc lỏng. Khối lượng phiên này đạt 0,7, bằng đúng phiên 37. Nếu bắt buộc khối lượng phải "thấp hơn hẳn" hai phiên trước, điểm LPS này sẽ bị loại, danh sách chỉ còn duy nhất phiên 30.
Mô tả của Friston dùng từ "thấp hoặc thấp hơn hai phiên liền trước". Từ "thấp" không gắn với định lượng cụ thể. Chọn quy tắc chặt hay lỏng hoàn toàn phụ thuộc vào người phân tích. Hai người áp dụng hai cách hiểu khác nhau trên cùng một biểu đồ có thể đưa ra kết quả lệch nhau.
Giới hạn thực tế khi kết hợp Wyckoff và VSA
Kết quả lọc ra đúng hai phiên nghe rất thuyết phục, nhưng kết quả đó đến từ cách dựng dữ liệu. Vùng giá mẫu được tạo bằng số liệu thiết kế sẵn để khớp với sơ đồ Wyckoff. Các tín hiệu sống sót rơi đúng vào Test và LPS là do cách dựng dữ liệu, không phải bằng chứng chứng minh phương pháp luôn đúng. LuxAlgo ghi rõ chưa có nghiên cứu công khai chặt chẽ nào chứng minh VSA tự nó có thể mang lại lợi nhuận.
Lớp lọc pha còn sử dụng thông tin chưa xuất hiện tại thời điểm phân tích. Theo StockCharts, một phiên rũ bỏ chỉ được xác nhận là Spring sau khi xuất hiện SOS (Sign of Strength, tín hiệu thể hiện sức mạnh của lực mua). Trên vùng mẫu, bài tích luỹ Wyckoff xác định mốc SOS ở phiên 34. Tại phiên 31, khi giá xác nhận cho phiên 30, bạn chưa thể biết mình đang ở pha C. Phiên 38 thì khác: SOS đã xuất hiện từ phiên 34, nên việc xác nhận pha D ở phiên 39 có căn cứ rõ ràng.
Thị trường Việt Nam có hai nguồn nhiễu mà bài phương pháp VSA từng đề cập: biên độ trần sàn làm cụt thanh nến, và bảng điện tính chung giao dịch thoả thuận vào cột khối lượng. Một lệnh thoả thuận lớn có thể làm sai lệch trạng thái khối lượng cạn kiệt trên bảng điện khớp lệnh.
Đọc tiếp trong tuyến Wyckoff
Bài tiếp theo sẽ đưa các quy tắc này vào thực tế cổ phiếu Việt Nam, nơi biến động giá diễn ra tự nhiên chứ không xếp hàng theo sơ đồ. Muốn xem lại nhịp rũ bỏ diễn ra ngay trước phiên Test, bạn có thể đọc bài Spring Wyckoff. Bạn cũng có thể quay lại bài trụ phương pháp Wyckoff để hệ thống lại toàn bộ kiến thức.
