Một cổ phiếu có thể đi ngang trong nhiều tháng sau một nhịp giảm dài, khối lượng dần thu hẹp rồi bất ngờ thủng đáy và bật trở lại. Phương pháp Wyckoff được xây dựng để đọc những diễn biến như vậy thông qua mối quan hệ giữa giá và khối lượng giao dịch.
Đây là một hệ thống phân tích kỹ thuật do Richard Wyckoff phát triển, tập trung vào cung cầu và cách thị trường vận động qua các vùng giá. Phương pháp gồm 3 quy luật cốt lõi, chia chu kỳ giá thành 4 giai đoạn và phân tích một vùng tích luỹ qua 5 pha từ A đến E.
Phương pháp Wyckoff là gì
Phương pháp Wyckoff là hệ thống phân tích kỹ thuật nhằm đọc quan hệ cung cầu thông qua giá và khối lượng giao dịch.
Phương pháp này chia thị trường thành bốn giai đoạn gồm: Tích luỹ, Tăng giá, Phân phối, Giảm giá
Trong đó, các vùng giá đi ngang được phân tích sâu hơn thành năm pha từ A đến E. Cách tiếp cận của Wyckoff yêu cầu đánh giá thị trường chung trước khi lựa chọn từng cổ phiếu cụ thể.
Richard Wyckoff và lịch sử ra đời
Richard Wyckoff sinh năm 1873 tại Brooklyn và mất năm 1934. Ông bước chân vào phố Wall từ năm 1888 với công việc chạy giấy cho một công ty môi giới. Năm 1907, ông xuất bản tạp chí The Ticker, sau đó đổi tên thành The Magazine of Wall Street vào năm 1911.
Một điểm đáng chú ý là chính Wyckoff thừa nhận phương pháp của ông mang tính chủ quan. Đây không phải một bộ quy tắc máy móc hay công thức toán học cố định.
Các phiên bản hiện đại sau này, thường được gọi là Wyckoff 2.0, đã được nhiều nhà phân tích chỉnh sửa và có những khác biệt nhất định so với tư tưởng ban đầu.
Ba quy luật cốt lõi của phương pháp Wyckoff
Ba quy luật là nền tảng của hệ thống Wyckoff, gồm quy luật cung cầu, quy luật nguyên nhân và kết quả, quy luật nỗ lực và kết quả.
1. Quy luật cung cầu
Cung là lượng cổ phiếu muốn bán, trong khi cầu là lượng tiền muốn mua.
- Cầu vượt cung: giá có xu hướng tăng.
- Cung vượt cầu: giá có xu hướng giảm.
Để đánh giá cán cân cung cầu, cần đặt từng thanh giá cạnh cột khối lượng tương ứng và quan sát qua nhiều phiên liên tiếp.
2. Quy luật nguyên nhân và kết quả
Một biến động giá lớn cần có giai đoạn chuẩn bị tương xứng.
Trong Wyckoff, tích luỹ là quá trình tiền lớn gom cổ phiếu, còn phân phối là quá trình tiền lớn bán cổ phiếu ra thị trường. Vùng giá đi ngang được xem là nguyên nhân, còn biên độ của nhịp tăng hoặc giảm sau đó là kết quả.
StockCharts sử dụng đồ thị điểm và hình để tính nguyên nhân. Loại đồ thị này tập trung vào biến động giá và bỏ qua yếu tố thời gian, qua đó giúp ước lượng mục tiêu giá.
3. Quy luật nỗ lực và kết quả
Quy luật này so sánh khối lượng giao dịch với biên độ biến động giá.
Khối lượng thể hiện nỗ lực, còn biên độ giá thể hiện kết quả. Khi khối lượng rất lớn nhưng giá gần như không dịch chuyển, có thể xuất hiện tình trạng cung được hấp thụ trong vùng tích luỹ hoặc lực cầu suy yếu tại vùng phân phối.
Đây cũng là nền tảng cho phương pháp VSA, tập trung đọc giá, biên độ và khối lượng trong cùng một phiên.
Composite Man là gì?
Composite Man là nhân vật giả định được Wyckoff sử dụng như một công cụ tư duy để nghiên cứu chuyển động của thị trường và từng cổ phiếu.
Hình tượng này đại diện cho nhóm tiền lớn có khả năng lên kế hoạch và tạo ra diện mạo thị trường thông qua chuỗi giao dịch. Theo cách tiếp cận của Wyckoff, việc quan sát động cơ của dòng tiền có thể giúp hiểu rõ hơn mục đích phía sau biến động giá.
Tuy nhiên, Composite Man không phải một nhân vật có thật. Trên đồ thị cũng không có dữ liệu cho biết chính xác ai đang thực hiện từng lệnh mua hoặc bán. Vì vậy, đây nên được xem là một cách tư duy khi đọc thị trường.
Bốn giai đoạn trong chu kỳ Wyckoff
Wyckoff chia vận động của giá thành bốn giai đoạn nối tiếp nhau: tích luỹ, tăng giá, phân phối và giảm giá.
Trong giai đoạn tích luỹ, tiền lớn thu gom cổ phiếu sau một nhịp giảm sâu. Khi lực cầu hoàn toàn áp đảo lực cung, thị trường bước vào giai đoạn tăng giá.
Sau một nhịp tăng dài, phân phối xuất hiện khi tiền lớn bắt đầu bán và chốt lời. Khi lực cung chiếm ưu thế, thị trường chuyển sang giai đoạn giảm giá. Giai đoạn tăng giá thường đi kèm khối lượng giao dịch tăng tiến đồng thuận.
Điểm đáng chú ý của Wyckoff là phương pháp dành nhiều trọng tâm cho hai vùng giá đi ngang là tích luỹ và phân phối. Hai nhịp tăng và giảm sau đó được xem là kết quả của những vùng nền này.
Cấu trúc 5 pha A đến E trong vùng tích luỹ Wyckoff
Một vùng tích luỹ được chia thành năm pha từ A đến E. Mỗi pha có những mốc sự kiện riêng.
Pha A: Dừng đà giảm
Pha A có nhiệm vụ dừng xu hướng giảm trước đó.
Các mốc thường được nhắc đến gồm:
- PS – hỗ trợ sơ khởi: lực mua đầu tiên xuất hiện để chặn đà giảm.
- SC – cao trào bán: bán tháo bùng nổ, giá giảm mạnh kèm khối lượng tăng cao.
- AR – phục hồi tự động: giá phục hồi trở lại sau SC.
- ST – kiểm tra lại: giá quay về gần vùng đáy SC nhưng khối lượng thấp hơn đáng kể.
Pha B: Tích luỹ nguyên nhân
Pha B thường chiếm nhiều thời gian nhất. Đây là giai đoạn nguyên nhân cho nhịp tăng sau đó được tích luỹ dần trong vùng giá đi ngang.
Pha C: Kiểm tra nguồn cung
Ở pha C, thị trường kiểm tra lượng cung còn lại. Một biểu hiện thường gặp là Spring.
Spring xảy ra khi giá chọc thủng vùng hỗ trợ rồi nhanh chóng bật trở lại bên trong vùng nền. Nếu giá không thể phục hồi vào vùng nền, diễn biến đó không thể đơn giản được xem là một Spring.
Pha D: Cầu chiếm ưu thế
Pha D đánh dấu thời điểm lực cầu bắt đầu chiếm ưu thế rõ rệt.
- SOS – dấu hiệu mạnh: giá vượt qua đỉnh AR với khối lượng tăng cao.
- LPS – điểm hỗ trợ cuối cùng: giá điều chỉnh nhẹ về vùng nền với khối lượng thấp.
Pha E: Bứt phá
Pha E là giai đoạn giá bứt phá hoàn toàn khỏi vùng tích luỹ và bắt đầu một nhịp tăng rõ ràng.
Vì sao không nên gán nhãn Wyckoff quá sớm?
Một điểm quan trọng khi áp dụng phương pháp Wyckoff là các mốc chỉ có thể được xác nhận khi diễn biến phía sau đã hình thành.
Ví dụ, SC chỉ có thể được xác nhận sau khi nhịp AR xuất hiện. Trước đó, một phiên giảm mạnh chỉ đơn giản là một phiên giảm mạnh.
Tương tự, khi Spring vừa xảy ra, hành vi giá có thể trông giống một cú phá vỡ hỗ trợ. Chỉ khi giá nhanh chóng phục hồi trở lại vùng nền, cách diễn giải này mới có cơ sở rõ hơn.
Vì vậy, việc đọc Wyckoff cần dựa trên chuỗi diễn biến giá và khối lượng, thay vì cố gắng dự đoán tên gọi của từng mốc trước khi thị trường xác nhận.




