Cách đọc bảng giá chứng khoán là kỹ năng đầu tiên cần nắm trước khi đặt lệnh. Dù có nhiều số liệu, bảng giá được sắp xếp theo logic rõ ràng: mỗi hàng là một mã cổ phiếu, còn các cột thể hiện khung giá, cung cầu và diễn biến giao dịch.
Đây là phần 3 của tuyến bài Nhập môn chứng khoán Việt Nam.
Nhóm cột khung giá
Giá tham chiếu (TC)
Giá tham chiếu là mốc tính giá trần và giá sàn trong phiên, hiển thị màu vàng. Trên HOSE và HNX, đây là giá đóng cửa của phiên trước.
Giá tham chiếu sẽ được điều chỉnh khi doanh nghiệp chia cổ tức bằng tiền, phát hành thêm hoặc chia tách cổ phiếu. Vì vậy, có những trường hợp cổ phiếu giảm mạnh trong ngày giao dịch không hưởng quyền nhưng không phải do thị trường bán tháo
Giá trần và giá sàn
Giá trần (màu tím) là mức giá cao nhất, còn giá sàn (màu xanh lơ) là mức thấp nhất được phép giao dịch trong phiên.
Chúng được tính từ giá tham chiếu theo biên độ của từng sàn: ±7% với HOSE, ±10% với HNX và ±15% với UPCoM.
Biên độ giúp hạn chế biến động quá mạnh trong một phiên nhưng không loại bỏ rủi ro. Một cổ phiếu vẫn có thể giảm sàn nhiều phiên liên tiếp.
Nhóm cột dư mua và dư bán
Đây là phần phản ánh cung cầu đang chờ khớp lệnh, thường hiển thị ba mức giá tốt nhất mỗi bên.
- Dư mua: các lệnh mua được sắp xếp từ giá cao xuống thấp.
- Dư bán: các lệnh bán được sắp xếp từ giá thấp lên cao.
Khoảng cách giữa giá mua cao nhất và giá bán thấp nhất gọi là spread. Spread càng hẹp thì thanh khoản càng tốt; spread rộng thường cho thấy cổ phiếu ít được giao dịch.
Lưu ý, khối lượng dư mua hoặc dư bán không phải là cam kết vì lệnh có thể bị hủy trước khi khớp. Do đó, không nên kết luận giá sẽ tăng chỉ vì dư mua lớn.
Nhóm cột khớp lệnh và thống kê phiên
Đây là phần phản ánh cung cầu đang chờ khớp lệnh, thường hiển thị ba mức giá tốt nhất mỗi bên.
- Dư mua: các lệnh mua được sắp xếp từ giá cao xuống thấp.
- Dư bán: các lệnh bán được sắp xếp từ giá thấp lên cao.
Khoảng cách giữa giá mua cao nhất và giá bán thấp nhất gọi là spread. Spread càng hẹp thì thanh khoản càng tốt; spread rộng thường cho thấy cổ phiếu ít được giao dịch.
Lưu ý, khối lượng dư mua hoặc dư bán không phải là cam kết vì lệnh có thể bị hủy trước khi khớp. Do đó, không nên kết luận giá sẽ tăng chỉ vì dư mua lớn.
3. Nhóm cột khớp lệnh và thống kê phiên
Các cột quan trọng gồm:
- Giá khớp: giá của giao dịch gần nhất.
- KL: khối lượng khớp ở giao dịch gần nhất.
- +/-: chênh lệch giữa giá khớp và giá tham chiếu.
- Tổng khối lượng: tổng số cổ phiếu đã giao dịch trong phiên.
- Cao nhất - thấp nhất: khoảng giá thực tế đã giao dịch trong ngày.
Khối lượng giao dịch đặc biệt quan trọng vì một phiên tăng giá với thanh khoản lớn có ý nghĩa khác với phiên tăng giá nhưng khối lượng thấp.
Giao dịch khối ngoại
Hai cột thể hiện khối lượng mua và bán của nhà đầu tư nước ngoài. Chênh lệch giữa hai số liệu cho biết cổ phiếu đang được mua ròng hay bán ròng.
Dòng vốn ngoại có ảnh hưởng lớn đến tâm lý thị trường nhưng không nên xem đây là tín hiệu giao dịch, vì hoạt động của khối ngoại có thể đến từ nhiều mục tiêu khác nhau.
Ý nghĩa màu sắc trên bảng giá
Màu | Ý nghĩa |
|---|---|
Xanh lá | Giá cao hơn tham chiếu |
Đỏ | Giá thấp hơn tham chiếu |
Vàng | Giá bằng tham chiếu |
Tím | Giá trần, mức cao nhất được phép |
Xanh lơ | Giá sàn, mức thấp nhất được phép |
Lưu ý, quy ước màu của thị trường Việt Nam ngược với thị trường Trung Quốc hoặc Đài Loan, nơi màu đỏ biểu thị giá tăng.
Các phiên trong ngày giao dịch
Một ngày giao dịch trên HOSE gồm ba phiên:
- ATO: Khớp lệnh định kỳ mở cửa, xác định một mức giá khớp có khối lượng lớn nhất.
- Khớp lệnh liên tục: Lệnh được khớp ngay khi có đối ứng phù hợp theo nguyên tắc ưu tiên giá rồi thời gian.
- ATC: Khớp lệnh định kỳ đóng cửa để xác định giá đóng cửa, đồng thời là giá tham chiếu của phiên sau.
Với lệnh ATO và ATC, nhà đầu tư chấp nhận khớp tại mức giá do hệ thống xác định nên trong phiên biến động mạnh, giá khớp có thể khác đáng kể so với kỳ vọng.
Các loại lệnh cơ bản
- LO: Lệnh giới hạn, chỉ khớp tại mức giá đã đặt hoặc tốt hơn.
- MP: Lệnh thị trường, khớp ngay với mức giá tốt nhất đang có.
- ATO/ATC: Chỉ sử dụng trong hai phiên định kỳ tương ứng.
Người mới nên ưu tiên sử dụng lệnh LO để kiểm soát mức giá giao dịch.
Chu kỳ thanh toán và giới hạn thực tế
Cổ phiếu mua vào không về tài khoản ngay mà theo chu kỳ thanh toán quy định. Trong thời gian chờ, nhà đầu tư chưa thể bán số cổ phiếu vừa mua.
Điều này đồng nghĩa bạn không thể mua và bán cùng một lượng cổ phiếu trong cùng một ngày như ở một số thị trường khác.
Chu kỳ thanh toán và giờ giao dịch có thể được điều chỉnh theo quyết định của cơ quan quản lý và hạ tầng hệ thống. Hãy kiểm tra thông tin hiện hành trên website của HOSE, HNX hoặc trong ứng dụng công ty chứng khoán trước khi lên kế hoạch giao dịch.
Bước tiếp theo
Đọc được bảng giá giúp bạn hiểu diễn biến thị trường. Sau đó, bạn có thể tìm hiểu phân tích kỹ thuật để đọc xu hướng giá, hoặc phân tích cơ bản để đánh giá sức khoẻ doanh nghiệp.
