Mở phần cài đặt biểu đồ trong bất kỳ ứng dụng chứng khoán nào, bạn sẽ thấy một danh sách các loại biểu đồ chứng khoán: đường, vùng, thanh, nến, và vài lựa chọn lạ hơn. Phần lớn người dùng để nguyên mặc định và không bao giờ động tới.
Điều đáng biết là chúng khác nhau ở lượng dữ liệu được giữ lại. Chọn loại nào tức là chọn giữ gì và bỏ gì. Bài này là phần 2 của tuyến bài Đọc nến và biểu đồ cho người mới.
Các loại biểu đồ chứng khoán trên cùng một bộ dữ liệu
Ba hình trên vẽ đúng cùng một chuỗi tám phiên. Nhìn kỹ sẽ thấy hình bên trái cho ít thông tin hơn hẳn hai hình còn lại, dù đường đi chung vẫn giống nhau.
Mỗi phiên giao dịch tạo ra bốn con số: giá mở cửa, giá cao nhất, giá thấp nhất và giá đóng cửa. Khác biệt giữa ba loại biểu đồ nằm ở chỗ chúng dùng bao nhiêu trong bốn con số đó.
Biểu đồ đường
Biểu đồ đường nối các mức giá đóng cửa lại với nhau. Nó dùng một trên bốn con số và bỏ đi ba con số còn lại.
Nghe như một mất mát lớn, nhưng đôi khi đó chính là điều bạn cần. Giá đóng cửa là mức giá mà thị trường chốt lại sau khi mọi tranh chấp trong phiên đã ngã ngũ, nên nhiều nhà giao dịch coi nó là con số có ý nghĩa nhất trong bốn con số.
Biểu đồ đường phù hợp khi:
- Bạn muốn nhìn xu hướng nhiều năm mà không bị rối mắt vì hàng nghìn cây nến nhỏ.
- Bạn so sánh nhiều cổ phiếu trên cùng một đồ thị. Chồng ba đường lên nhau thì đọc được; chồng ba bộ nến lên nhau thì không.
- Bạn xem một chỉ số hoặc một dữ liệu vĩ mô mà bốn mức giá trong phiên không quan trọng.
Điểm yếu của nó nằm ở chỗ nó giấu đi biên độ. Một phiên mà giá giằng co dữ dội rồi quay về đúng chỗ cũ trông y hệt một phiên phẳng lặng không có gì xảy ra.
Biểu đồ thanh OHLC
Biểu đồ thanh dùng cả bốn con số. Mỗi phiên là một đoạn thẳng đứng nối giá cao nhất với giá thấp nhất, kèm một vạch nhỏ bên trái đánh dấu giá mở cửa và một vạch bên phải đánh dấu giá đóng cửa.
Tên gọi OHLC là viết tắt của bốn mức giá đó trong tiếng Anh. Đây là kiểu biểu đồ chuẩn của thị trường phương Tây trước khi biểu đồ nến trở nên phổ biến, và nhiều nhà giao dịch kỳ cựu vẫn thích nó vì nét mảnh, ít choán chỗ nên nhìn được nhiều phiên hơn trên một màn hình.
Nhược điểm là mắt người phải làm việc nhiều hơn. Để biết phiên đó tăng hay giảm, bạn phải so vị trí hai vạch nhỏ với nhau. Với vài phiên thì không sao; với vài trăm phiên thì mệt.
Biểu đồ nến
Biểu đồ nến dùng đúng bốn con số như biểu đồ thanh, nhưng tô đặc khoảng giữa giá mở cửa và giá đóng cửa thành một khối chữ nhật.
Thay đổi nhỏ đó tạo ra khác biệt lớn về khả năng đọc nhanh. Kích thước khối chữ nhật cho biết ngay mức độ áp đảo của bên thắng trong phiên, và mắt người bắt được diện tích nhanh hơn nhiều so với việc so sánh vị trí hai vạch mảnh.
Đây là lý do biểu đồ nến trở thành mặc định ở gần như mọi nền tảng. Kỹ thuật này xuất phát từ các thương nhân gạo Nhật Bản và được giới thiệu rộng rãi ra phương Tây qua công trình của Steve Nison.
Cấu tạo chi tiết của một cây nến và cách đọc tỷ lệ thân với bóng nằm ở bài cấu tạo nến Nhật.
Bảng so sánh
| Tiêu chí | Biểu đồ đường | Biểu đồ thanh | Biểu đồ nến |
|---|---|---|---|
| Số mức giá dùng | 1 | 4 | 4 |
| Đọc nhanh tăng giảm | Theo hướng đi | Phải so hai vạch | Thấy ngay qua màu và khối |
| Đọc được biên độ phiên | Không | Có | Có |
| Chỗ chiếm trên màn hình | Ít nhất | Ít | Nhiều nhất |
| So sánh nhiều mã cùng lúc | Tốt | Kém | Kém |
| Phù hợp với | Xu hướng dài hạn | Người quen dùng | Đa số trường hợp |
Vài kiểu biểu đồ khác bạn sẽ gặp
Biểu đồ vùng giống hệt biểu đồ đường, chỉ tô thêm phần bên dưới đường. Không có thêm dữ liệu nào, thuần tuý là lựa chọn hiển thị.
Heikin Ashi trông giống nến nhưng mỗi cây được tính từ trung bình của phiên hiện tại và phiên trước. Kết quả là xu hướng nhìn mượt và rõ hơn, đổi lại giá hiển thị không còn là giá giao dịch thật. Nếu bạn đọc giá mở cửa trên Heikin Ashi rồi đặt lệnh theo con số đó thì sẽ lệch.
Renko và Point & Figure bỏ hẳn trục thời gian, chỉ vẽ khi giá di chuyển đủ một biên độ định trước. Chúng lọc nhiễu rất mạnh nhưng cũng xoá luôn thông tin về thời gian, mà thời gian lại là thứ quan trọng khi bạn cần biết một vùng giá được giữ trong bao lâu.
Ba loại này đều là công cụ hợp lệ cho người đã hiểu nến chuẩn. Chúng không phải chỗ để bắt đầu, vì mỗi loại đều biến đổi dữ liệu gốc theo một cách mà bạn cần hiểu trước khi tin vào hình.
Nên chọn gì
Với người mới, câu trả lời gọn: dùng biểu đồ nến ở khung ngày làm mặc định, và chuyển sang biểu đồ đường khi cần nhìn xu hướng nhiều năm hoặc so sánh vài cổ phiếu với nhau.
Đừng đổi qua đổi lại nhiều kiểu hiển thị trong lúc đang phân tích một cổ phiếu. Mỗi kiểu cho một cảm giác khác nhau về cùng dữ liệu, và việc đổi cho tới khi thấy hình hợp ý mình là cách tự lừa dối rất khó nhận ra.
Bài tiếp theo trong tuyến là cấu tạo nến Nhật, nơi ta bóc tách một cây nến ra thành từng phần và đọc ý nghĩa của tỷ lệ giữa chúng.
