Quý 2/2026, DCM lãi sau thuế 1.068 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ. Sáu tháng đầu năm, lợi nhuận DCM đạt 1.856 tỷ đồng, bằng 157% kế hoạch lợi nhuận cả năm mà chính doanh nghiệp đặt ra. Động lực của quý đó là giá urê thế giới, và giá urê đã quay đầu ngay từ đầu quý 3, theo bản cập nhật của VCBS ngày 29/07/2026.
Cơ chế bên dưới giống bài về mỏ vonfram của Masan. Lợi nhuận của một doanh nghiệp hàng hoá xoay quanh một đường giá mà nó không đặt ra.
Lợi nhuận DCM quý 2 đến từ giá bán, không đến từ sản lượng
Doanh thu quý 2 đạt 6,7 nghìn tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng 36%. Lợi nhuận tăng nhanh gấp ba lần doanh thu vì giá bán urê bình quân tăng 39% còn sản lượng tiêu thụ chỉ tăng 14%. Toàn bộ phần chênh giữa hai tốc độ đó nằm ở biên lợi nhuận.
Giá khí đầu vào cũng tăng 39%, và sản lượng NPK giảm khoảng 43% do nền so sánh cao của cùng kỳ. Hai thứ này kéo ngược lại nhưng không đủ sức. Biên lợi nhuận gộp quý 2 đạt 29,8%, hơn cùng kỳ 9,3 điểm phần trăm và hơn quý 1/2026 4,5 điểm phần trăm. Tính ngược ra, biên gộp quý 2 năm ngoái chỉ quanh 20,5%.
Biên gộp là khoảng cách giữa hai đường giá, cả hai đều ở ngoài tầm với
Thị trường urê thế giới quyết định giá đầu ra của DCM, còn thị trường dầu quyết định giá đầu vào. Giá khí trong nước neo theo giá dầu nhiên liệu FO và giá dầu Brent, nên chi phí sản xuất chạy theo thị trường năng lượng chứ không theo quyết định của người bán phân.
Quý 2, hai đường tách ra theo hướng có lợi. Giá bán và giá khí cùng tăng 39%, nhưng giá bán còn được nhân với một sản lượng lớn hơn 14%, trong khi lượng khí tiêu thụ chỉ đi theo sản lượng sản xuất. Phần doanh thu tăng thêm vì thế lớn hơn phần chi phí tăng thêm.
Từ đầu quý 3, hai đường khép lại. Giá urê Trung Đông bình quân còn khoảng 390 USD một tấn, thấp hơn 20% so với cùng kỳ và thấp hơn 43% so với quý liền trước, sau khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt nhờ thoả thuận hoà bình Mỹ và Iran. Nhóm phân tích cho rằng giá khí đầu vào còn neo cao hơn cả mức họ giả định ban đầu.
Hai phần ba sản lượng đã đi ra nước ngoài
Xuất khẩu chiếm 68% sản lượng tiêu thụ quý 2 và tăng 29% so với quý 2/2025, trong khi sản lượng bán trong nước giảm 45%. Hàng bán ra nước ngoài không còn là phần dôi ra sau khi phục vụ đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Nó là phần chính.
Tỷ trọng đó đổi luôn biến số quyết định doanh thu. Mùa vụ Đông Xuân và sức mua của nông dân trong nước vẫn còn ý nghĩa, nhưng thứ chi phối bây giờ là mặt bằng giá urê thế giới và các đợt đấu thầu nhập khẩu của Ấn Độ.
Phần còn lại của năm chỉ còn 514 tỷ đồng theo dự phóng
VCBS dự phóng lợi nhuận sau thuế cả năm 2026 đạt 2.370 tỷ đồng, cao hơn 24% so với mức 1.917 tỷ của năm 2025. Sáu tháng đầu năm đã ghi nhận 1.856 tỷ. Phép trừ để lại 514 tỷ cho nửa cuối năm, tức chưa tới một phần ba số của nửa đầu.
Con số đó không phải là dự đoán về một cú sụp. Nó là hệ quả số học của hai giả định trong cùng bản báo cáo: giá bán lùi về vùng 390 USD một tấn và giá khí đầu vào neo cao hơn mức giả định ban đầu, khiến biên lợi nhuận hẹp lại trong các quý còn lại.
Vì sao giá urê khó rơi về vùng thấp cũ
Kịch bản cơ sở của World Bank cho rằng giá urê điều chỉnh khoảng 7% trong năm 2026, nhờ công suất mới ở Đông Á và Trung Đông. Dư địa giảm bị chặn lại bởi tiến độ mở rộng nguồn cung hay chậm hơn kế hoạch, các biện pháp hạn chế thương mại, và giá khí tự nhiên còn cao.
Rào cản thương mại đang dày lên. Trung Quốc tạm ngừng xuất khẩu DAP, MAP và NP tới tháng 8/2026, còn EU áp thuế bổ sung lên phân bón Nga và Belarus. Một nước chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung mà khoá van xuất khẩu thì mặt bằng giá thế giới đỡ được ngay.
Phía cầu đi chậm nhưng đều. IFA dự báo tiêu thụ phân bón toàn cầu tăng 1 tới 2% mỗi năm tới 2029, đạt 224 triệu tấn, thêm 18 triệu tấn so với 2025. Bloomberg dự báo nhu cầu urê tăng bình quân 2,4% một năm tới 2030 còn công suất chỉ tăng 0,8%, tức cầu bò lên nhanh gấp ba lần cung.
Ba chỗ dự phóng có thể sai
Kịch bản cơ sở giả định xung đột địa chính trị không kéo dài và vận tải qua eo Hormuz nối lại dần, chuỗi cung ứng phục hồi hoàn toàn vào cuối năm 2026. Chậm hơn mốc đó thì giá dầu và giá lưu huỳnh, nguyên liệu của DAP và NPK, còn cao, kéo chi phí cả chuỗi phân bón lên theo.
Mặt bằng giá dầu là chỗ thứ hai. Đường dự báo Brent của EIA đạt đỉnh 110 USD một thùng ở quý 2/2026 rồi hạ dần về khoảng 75 USD vào cuối năm 2027, cao hơn vùng 64 tới 69 USD của năm 2025 nhưng thấp hơn hẳn đỉnh. Chi phí khí đi theo đường đó với một độ trễ, nên "neo ở mặt bằng cao" và "cao như quý 2" là hai chuyện khác nhau.
Còn lại là Trung Quốc. Khả năng nước này mở lại xuất khẩu urê vẫn chưa rõ ràng, và đó là biến số duy nhất có thể một mình đẩy cả mặt bằng giá xuống.
Cơ chế đọng lại
Giá bán và chi phí khí đầu vào là hai đường mà DCM không tự đặt được. Lợi nhuận của doanh nghiệp là khoảng cách giữa chúng, chứ không phải kết quả của việc bán được nhiều hay ít.
Quý 2/2026, khoảng cách đó rộng nhất trong nhiều quý. Từ đầu quý 3, một đầu đã tụt xuống còn đầu kia thì chưa. Đọc tiếp cách một khoản chi phí cố định ăn vào lợi nhuận khi doanh thu đi ngang ở bài về lợi nhuận TNG.
